.
Benedictus Spinoza
Geometrik Düzende
Tanıtlı Törebilim
Ve koşut özgün metni
Ethica ordine geometrico
demonstrata
1677
Bir Sunuş ile çeviren: Aziz Yardımlı
Birinci baskı 1996
ISBN: 975 397 026 9
21.5 X 16.5 cm 262 sayfa
|
|

BENEDICTUS SPINOZA
Törebilim (Ethica)
İnsanın Köleliği Üzerine
Önerme 18, Not
Us doğaya aykırı hiçbirşey konutlamadığı
için, bu yüzden herkesin kendini sevmesini, kendi yararını,
ona gerçekten yararlı olanı aramasını, insanı daha büyük eksiksizliğe gerçekten
götüren herşeyi istemesini, ve saltık olarak herkesin elinden geldiğince
varlığını korumaya çabalamasını konutlar. Bu tıpkı bütünün parçasından
büyük olması gibi zorunlu olarak doğrudur. Yine, erdem kendi öz doğamızın
yasalarına göre davranmaktan başka birşey olmadığı için, ve hiç kimse kendi
öz doğasının yasalarına göre olmanın dışında varlığını korumaya çabalamadığı
için, bundan ilk olarak şu çıkar ki, erdemin temeli kendi varlığını koruma
çabasıdır, ve mutluluk insanın kendi varlığını sakınabilmesinden oluşur.
İkinci olarak şu çıkar ki, erdem kendi uğruna istenmelidir, ve uğruna çabalanması
gereken daha eşsiz ya da bize daha yararlı başka hiçbirşey yoktur. ...
Öyleyse hiçbirşey insana insandan daha yararlı değildir; yineliyorum: insanların
varlıklarının sakınımı için daha eşsizini isteyemeyecekleri biricik şey
herkesin herkesle tüm anlık ve tüm bedenlerin bir bakıma tek bir anlık
ve tek bir beden oluşturacağı bir yolda anlaşması, herkesin aynı zamanda
elinden geldiğince varlığının sakınımı için çabalaması, ve herkesin aynı
zamanda herkesin ortak yararını aramasıdır; bundan şu çıkar ki, Us tarafından
yönetilen insanlar, başka bir deyişle, Usun kılavuzluğu altında kendilerine
yararlı olanı arayan insanlar kendileri için geri kalan insanlar için istemedikleri
hiçbirşeyi istemezler, ve dolayısıyla doğrudurlar, bağlılık gösterirler,
ve onurludurlar.
Pars IV
De Servitute Humana
Proposition XVIII, Scholium
Cum ratio nihil contra naturam postulet,
postulat ergo ipsa, ut unusquisque seipsum amet, suum utile, quod revera
utile est, quaerat, & id omne, quod hominem ad majorem perfectionem
revera ducit, appetat, & absolute, ut unusquisque suum esse, quantum
in se est, conservare conetur. Quod quidem tam necessario verum est, quam,
quod totum sit sua parte majus (vide Prop. 4 p. 3). Deinde quandoquidem
virtus (per Defin. 8 hujus) nihil aliud est, quam ex legibus propriae naturae
agere, & nemo suum esse (per Prop. 7 p. 3) conservare conetur, nisi
ex propriae suae naturae legibus; hinc sequitur primo, virtutis fundamentum
esse ipsum conatum proprium esse conservandi, & felicitatem in eo consistere,
quod homo suum esse conservare potest. Secundo sequitur, virtutem propter
se esse appetendam, nec quicquam, quod ipsa praestabilius, aut quod utilius
nobis sit, dari, cujus causa deberet appeti. Tertio denique sequitur, eos,
qui se interficiunt, animo esse impotentes, eosque a causis externis, suae
naturae repugnantibus, prorsus vinci. Porro ex Postulato 4 Partis 2 sequitur,
nos efficere nunquam posse, ut nihil extra nos indigeamus ad nostrum esse
conservandum, & ut ita vivamus, ut nullum commercium cum rebus, quae
extra nos sunt, habeamus; &, si praeterea nostram Mentem spectemus,
sane noster intellectus imperfectior esset, si Mens sola esset, nec quicquam
praeter se ipsam intelligeret. Multa igitur extra nos dantur, quae nobis
utilia, quaeque propterea appetenda sunt. Ex his nulla praestantiora excogitari
possunt, quam ea, quae cum nostra natura prorsus conveniunt. Si enim duo
ex. gr. ejusdem prorsus naturae individua invicem junguntur, individuum
componunt singulo duplo potentius. Homini igitur nihil homine utilius;
nihil, inquam, homines praestantius ad suum esse conservandum, optare possunt,
quam quod omnes in omnibus ita conveniant, ut omnium Mentes & Corpora
unam quasi Mentem, unumque Corpus componant, & omnes simul, quantum
possunt, suum esse conservare conentur, omnesque simul omnium commune utile
sibi quaerant; ex quibus sequitur, homines, qui ratione gubernantur, hoc
est, homines, qui ex ductu rationis suum utile quaerunt, nihil sibi appetere,
quod reliquis hominibus non cupiant, atque adeo eosdem justos, fidos, atque
honestos esse.
|
|