Kant
Kritik der Urteilskraft
Yargı Yetisinin Eleştirisi




IMMANUEL KANT
Yargı Yetisinin Eleştirisi

 

İDEA YAYINEVİ
Bilim ve Felsefe Metinleri

İdea Yayınevi
Şarap İskelesi Sk. 4/101 Karaköy — İstanbul
www.ideayayinevi.com / www.diyalektik.org
Bu çeviri için © AZİZ YARDIMLI 2006
Birinci baskı 2006
Tüm hakları saklıdır. Bu yayımın hiçbir bölümü
İdea Yayınevinin ön izni olmaksızın
yeniden üretilemez.
Immanuel Kant
Kılgısal Usun Eleştirisi
Kritik der praktischen Vernunft (1788)
Printed in Türkiye

ISBN 975 397 094 3


 

.

 

MMANUEL KANT
YARGI YETİSİNİN ELEŞTİRİSİ
KRITIK DER URTEILSKRAFT


 

İçindekiler

Önsöz 13
Giriş
I. Felsefenin Bölümlenmesi Üzerine 13
II. Genel Olarak Felsefenin Alanı Üzerine 21
III. Felsefenin İki Bölümünü Bir Bütüne
Birleştirmenin Bir Aracı Olarak Yargı
Yetisinin Eleştirisi 24
IV. Bir a priori Yasama Yetisi Olarak Yargı
Yetisi Üzerine 28
V. Doğanın Biçimsel Erekselliği İlkesi Yargı
Yetisinin Bir Aşkınsal İlkesidir 30
VI. Haz Duygusunun Doğanın Erekselliği
Kavramı İle Birleşmesi Üzerine 36
VII. Doğanın Erekselliğinin Estetik Tasarımı
Üzerine 39
VIII. Doğanın Erekselliğinin Mantıksal Tasarımı
Üzerine 43
IX. Anlağın Ve Usun Yasamalarının Yargı Yetisi
Yoluyla Bağlanması Üzerine 46

Bütün Yapıtın Bölümlenişi
Birinci Bölüm. Estetik Yargı Yetisinin Eleştirisi
Birinci Kesim. Estetik Yargı Yetisinin Analitiği
Birinci Kitap. Güzelin Analitiği

Beğeni Yargısının Niteliğe Göre Birinci Kıpısı

§ 1. Beğeni Yargısı Estetiktir 53
§ 2. Beğeni Yargısını Belirleyen Hoşlanma
Bütünüyle Çıkarsızdır 54
§ 3. Hoş Olandan Hoşlanma Çıkar İle
Bağlıdır 56
§ 4. İyiden Hoşlanma Çıkar İle Bağlıdır 57
§ 5. Değişik Türlerdeki Üç Hoşlanmanın
Karşılaştırması 60
Beğeni Yargısının Niceliğine Göre İkinci Kıpısı

§ 6. Güzel, Kavramlar Olmaksızın, Bir Evrensel
Hoşlanmanın Nesnesi Olarak Tasarımlanan-
dır 62
§ 7. Güzelin Yukarıdaki Özellik Yoluyla Hoş ve İyi
İle Karşılaştırması 63
§ 8. Hoşlanmanın Evrenselliği Bir Beğeni
Yargısında Yalnızca Öznel Olarak Temsil
Edilir 65
§ 9. Beğeni Yargısında Haz Duygusu Nesnenin
Yargılanmasını Önceler Mi, Yoksa Arkasından
Mı Gelir Sorusunun Araştırması 68

Beğeni Yargılarının Onlarda İrdelemeye Alınan Ereklerin İlişkisine Göre Üçüncü Kıpısı

§ 10. Genel Olarak Ereksellik Üzerine 72
§ 11. Beğeni Yargısı Bir Nesnenin Ereksellik
Biçiminden (Ya Da Tasarım Türünden)
Başka Hiçbirşeyi Temel Almaz 73
§ 12. Beğeni Yargısı A Priori Zeminlere Dayanır 74
§ 13. Arı Beğeni Yargısı Çekicilikten ve Heyecandan
Bağımsızdır 75
§ 14. Örnekler Yoluyla Durulaştırma 76
§ 15. Beğeni Yargısı Eksiksizlik Kavramından
Bütünüyle Bağımsızdır 80
§ 16. Bir Nesneyi Belirli Bir Kavramın Koşulu
Altında Güzel Olarak Bildiren Beğeni Yargısı
Arı Değildir 83
§ 17. Güzellik İdeali 86

Beğeni Yargısının Nesnedeki Hoşlanmanın Kipliğine Göre Dördüncü Kıpısı

§ 18. Beğeni Yargısının Kipliğinin Ne Olduğu 92
§ 19. Beğeni Yargısına Yüklediğimiz Öznel
Zorunluk Koşulludur 93
§ 20. Bir Beğeni Yargısının İleri Sürdüğü
Zorunluk Koşulu Bir ‘Ortak Duyu’nun
İdeasıdır 93
§ 21. Bir ‘Ortak Duyu’ Varsayımının Zemini Var
Mıdır? 94
§ 22. Bir Beğeni Yargısında Düşünülen Evrensel
Onayın Zorunluğu Bir Öznel Zorunluktur Ki,
Bir Sağ Duyu Varsayımı Altında Nesnel
Olarak Tasarımlanır 96

Analitiğin Birinci Kesimine Genel Not 96
İkinci Kitap
Yücenin Analitiği

§ 23. Güzeli Yargılama Yetisinden Yüceyi Yargılama
Yetisine Geçiş 101
§ 24. Yücenin Duygusunun Bir Araştırmasının
Bölümlenişi 104

A. Matematiksel Yüce Üzerine

§ 25. Yüce Adının Açıklaması 105
§ 26. Doğa Şeylerinin Büyüklüğünün Yücenin
İdeası İçin Gerekli Olan Hesabı Üzerine 109
§ 27. Yücenin Yargılanmasında Hoşlanmanın
Niteliği Üzerine 116

B. Doğanın Dinamik-Yücesi Üzerine

§ 28. Bir Güç Olarak Doğa 120
§ 29. Doğanın Yüceliğine İlişkin Yargının Kipliği
Üzerine 125

Estetik Olarak Derin Düşünen Yargının
Açımlaması Üzerine Genel Not 128

Arı Estetik Yargıların Tümdengelimi

§ 30. Doğanın Nesneleri Üzerine Estetik Yargıların
Tümdengelimi Doğada Yüce Dediğimiz Şey
Üzerine Değil, Yalnızca Güzel Üzerine
Yönelmelidir 143
§ 31. Beğeni Yargısının Tümdengeliminin Yöntemi
Üzerine 144
§ 32. Beğeni Yargısının Birinci Özgünlüğü 146
§ 33. Beğeni Yargısının İkinci Özgünlüğü 149
§ 34. Beğeninin Bir Nesnel İlkesi Olanaklı
Değildir 151
§ 35. Beğeni İlkesi Genelde Yargı Yetisinin Öznel
İlkesidir 152
§ 36. Beğeni Yargısının Bir Tümdengelimi Sorunu
Üzerine 153
§ 37. Bir Beğeni Yargısında Bir Nesne Üzerine
Aslında A Priori Ne İleri Sürülür? 155
§ 38. Beğeni Yargısının Tümdengelimi 156
§ 39. Bir Duyumun İletilebilirliği Üzerine 158
§ 40. Bir Tür Sensus Communis Olarak Beğeni
Üzerine 160
§ 41. Güzeldeki Görgül Çıkar Üzerine 163
§ 42. Güzeldeki Entellektüel İlgi Üzerine 166
§ 43. Genel Olarak Sanat Üzerine 171
§ 44. Güzel Sanat Üzerine 173
§ 45. Güzel Sanat Aynı Zamanda Doğa Olarak
Göründüğü Ölçüde Bir Sanattır 175
§ 46. Güzel Sanat Dehanın Sanatıdır 176
§ 47. Dehanın Yukarıdaki Açıklamasının Durulaş-
tırılması ve Doğrulanması 178
§ 48. Dehanın Beğeni İle İlişkisi Üzerine 181
§ 49. Anlığın Dehayı Oluşturan Yetileri Üzerine 183
§ 50. Güzel Sanat Ürününde Beğeninin Deha İle
Birleşmesi Üzerine 190
§ 51. Güzel Sanatların Bölümlenişi 192
§ 52. Güzel Sanatların Bir ve Aynı Üründe
Birleşmesi Üzerine 198
§ 53. Güzel Sanatların Estetik Değerlerinin
Birbirleri İle Karşılaştırması 199
§ 54. Not 204

İkinci Kesim
Estetik Yargı Yetisinin Diyalektiği

§ 55. 212
§ 56. Beğeninin Antinomisinin Tasarımı 213
§ 57. Beğeni Antinomisinin Çözümü 214
§ 58. Estetik Yargı Yetisinin Biricik İlkesi Olarak
Sanatın Olduğu Gibi Doğanın Da
Erekselliğinin İdealizmi Üzerine 223
§ 59. Törelliğin Simgesi Olarak Güzellik
Üzerine 228
§ 60. Ek: Beğeni Yöntem Öğretisi Üzerine 232

İkinci Bölüm
Teleolojik Yargı Yetisinin Eleştirisi

§ 61. Doğanın Nesnel Erekselliği Üzerine 237

Birinci Altbölüm
Teleolojik Yargı Yetisinin Analitiği

§ 62. Salt Biçimsel Olan Nesnel Erekselliğin
Özdeksel Olandan Ayrımı Üzerine 240
§ 63. Doğanın İç Erekselliğinden Ayrı Olarak
Göreli Erekselliği Üzerine 245
§ 64. Şeylerin Doğa Erekleri Olarak Kendilerine
Özgü Karakterleri Üzerine 249
§ 65. Şeyler, Doğa Erekleri Olarak, Örgütlü
Varlıklardır 252
§ 66. Örgütlü Varlıklarda İç Erekselliği
Yargılamanın İlkesi Üzerine 257
§ 67. Genelde Doğanın Erekler Dizgesi Olarak
Teleolojik Yargılanmasının İlkesi Üzerine 258
§ 68. Doğa Biliminin İç İlkesi Olarak Teleolojinin
İlkesi Üzerine 263

İkinci Altbölüm
Teleolojik Yargı Yetisinin Diyalektiği

§ 69. Yargı Yetisinin Bir Antinomisi Nedir? 267
§ 70. Bu Antinominin Tasarımı 269
§ 71. Yukarıdaki Antinominin Çözümü İçin
Hazırlık 271
§ 72. Doğanın Erekselliği Üzerine Çeşitli Dizgeler
Hakkında 272
§ 73. Yukarıdaki Dizgelerden Hiç Biri Öne
Sürdüğünü Vermez 275
§ 74. Bir Doğa Uygulayımı Kavramını İnakçı
Olarak Ele Almanın Olanaksızlığının Nedeni
Bir Doğa Ereğinin Açıklanamazlığıdır 279
§ 75. Doğanın Nesnel Bir Erekselliği Kavramı
Derin-Düşünen Yargı Yetisi İçin Usun
Eleştirel Bir İlkesidir 282
§ 76. Not 286
§ 77. İnsan Anlağının Bizim İçin Doğa Ereğinin
Kavramını Olanaklı Kılan Özgünlüğü
Üzerine 290
§ 78. Özdeğin Evrensel Düzeneğinin İlkesinin
Doğanın Uygulayımındaki Teleolojik İlke İle
Birleşmesi Üzerine 297

Ek
Teleolojik Yargı Yetisinin
Yöntem Öğretisi

§ 79. Teleolojinin Doğa Öğretisine Ait Olarak Ele
Alınıp Alınmayacağı Üzerine 304
§ 80. Bir Şeyin Doğa Ereği Olarak Açıklamasında
Düzenek İlkesinin Teleolojik İlkelere Zorunlu
Altgüdümü Üzerine 305
§ 81. Düzeneğin Bir Doğa Ereğinin Doğa Ürünü
Olarak Açıklamasında Teleolojik İlke İle
Bağlanması Üzerine 310
§ 82. Örgütlü Varlıkların Dış İlişkilerinde Teleolojik
Dizge Üzerine 314
§ 83. Bir Teleolojik Dizge Olarak Doğanın Son Ereği
Üzerine 320
§ 84. Bir Dünyanın Varoluşunun Son Ereği, E.D.
Yaratılışın Kendisi Üzerine 326
§ 85. Ruhbilimsel-Tanrıbilim Üzerine 329
§ 86. Törel-Tanrıbilim Üzerine 335
§ 87. Tanrının Varoluşunun Ahlaksal Tanıtlaması
Üzerine 341
§ 88. Ahlaksal Tanıtlamanın Geçerliğinin
Sınırlanması 348
§ 89. Ahlaksal Uslamlamanın Yararı Üzerine 356
§ 90. Tanrının Varoluşunun Teleolojik Bir
Tanıtlamasına İnanmanın Türü Üzerine 358
§ 91. Kılgısal Bir İnanç Yoluyla İnanmanın Türü
Üzerine 365

Teleoloji Üzerine Genel Not 375

Ekler
Arkasöz: Aziz Yardımlı 389
Türkçe-Almanca Sözlük 395
Almanca-Türkçe Sözlük 399
Özel Adlar ve Yabancı Sözcükler İçin Kısa
Bir Sözlük 402
Dizin403

Inhaltsverzeichnis

Vorrede
Einleitung
I. Von der Einteilung der Philosophie
II. Vom Gebiete der Philosophie überhaupt
III. Von der Kritik der Urteilskraft, als einem Verbindungsmittel der zwei Teile der Philosophie zu einem Ganzen
IV. Von der Urteilskraft, als einem a priori gesetzgebenden Vermögen
V. Das Prinzip der formalen Zweckmäßigkeit der Natur ist ein transzendentales Prinzip der Urteilskraft
VI. Von der Verbindung des Gefühls der Lust mit dem Begriffe der Zweckmä ßigkeit der Natur
VII. Von der ästhetischen Vorstellung der Zweckmäßigkeit der Natur
VIII. Von der logischen Vorstellung der Zweckmäßigkeit der Natur
IX. Von der Verknüpfung der Gesetzgebungen des Verstandes und der Vernunft durch die Urteilskraft

Einteilung des ganzen Werks
Erster Teil. Kritik der ästhetischen Urteilskraft
Erster Abschnitt. Analytik der ästhetischen Urteilskraft
Erstes Buch. Analytik des Schönen

Erstes Moment des Geschmacksurteils
der Qualität nach

§ 1. Das Geschmacksurteil ist ästhetisch
§ 2. Das Wohlgefallen, welches das
Geschmacksurteil bestimmt, ist ohne alles Interesse
§ 3. DasWohlgefallen am Angenehmen ist mit Interesse verbunden
§ 4. Das Wohlgefallen am Guten ist mit Interesse verbunden
§ 5. Vergleichung der drei spezifisch verschiedenen Arten des Wohlgefallens Zweites Moment des Geschmacksurteils, nämlich seiner Quantität nach

§ 6. Das Schöne ist das, was ohne Begriffe, als Objekt eines allgemeinen Wohlgefallens vorgestellt wird
§ 7. Vergleichung des Schönen mit dem Angenehmen und Guten durch obiges Merkmal
§ 8. Die Allgemeinheit des Wohlgefal lens wird in einem Geschmacksurteile nur als subjektiv vorgestellt
§ 9. Untersuchung der Frage: ob im Geschmacksurteile das Gefühl der Lust vor der Beurteilung des Gegenstandes, oder diese vor jener vorhergehe

Drittes Moment der Geschmacksurteile nach der Relation der Zwecke, welche in ihnen in Betrachtung gezogen wird

§ 10. Von der Zweckmäßigkeit überhaupt
§ 11. Das Geschmacksurteil hat nichts als die Form der Zweckmäßigkeit eines Gegenstandes (oder der Vorstellungsart desselben) zum Grunde
§ 12. Das Geschmacksurteil beruht auf Gründen a priori
§ 13. Das reine Geschmacksurteil ist von Reiz und Rührung unabhängig
§ 14. Erläuterung durch Beispiele
§ 15. Das Geschmacksurteil ist von dem
Begriffe der Vollkommenheit gänzlich unabhängig
§ 16. Das Geschmacksurteil, wodurch ein Gegenstand unter der Bedingung eines bestimmten Begriffs für schön erklärt wird, ist nicht rein
§ 17. Vom Ideale der Schönheit

Viertes Moment des Geschmacksurteils nach Der Modalität des Wohlgefallens an dem Gegenstande

§ 18. Was die Modalität eines Geschmacksurteils sei
§ 19. Die subjektive Notwendigkeit, die wir dem Geschmacksurteile beilegen, ist bedingt
§ 20. Die Bedingung der Notwendigkeit, die ein Geschmacksurteil vorgibt, ist die Idee eines Gemeinsinnes
§ 21. Ob man mit Grunde einen Gemeinsinn voraussetzen könne
§ 22. Die Notwendigkeit der allgemeinen Beistimmung, die in einem Geschmacksurteil gedacht wird, ist eine subjektive Notwendigkeit, die unter der Voraussetzung eines Gemeinsinns als objektiv vorgestellt wird

Allgemeine Anmerkung zum ersten Abschnitte der Analytik
Zweites Buch.
Analytik des Erhabenen

§ 23. Übergang von dem Beurteilungsvermögen des Schönen zu dem des Erhabenen
§ 24. Von der Einteilung einer Untersuchung des Gefühls des Erhabenen

A. Vom Mathematisch-Erhabenen

§ 25. Namenerklärung des Erhabenen
§ 26. Von der Größenschätzung der Naturdinge, die zur Idee des Erhabenen erforderlich ist
§ 27. Von der Qualität des Wohl
gefallens in der Beurteilung des Erhabenen

B. Vom Dynamisch-Erhabenen der Natur

§ 28. Von der Natur als einer Macht
§ 29. Von der Modalität des Urteils über das Erhabene der Natur

Allgemeine Anmerkung zur Exposition der ästhetischen reflektierenden Urteile

Deduktion der reinen ästhetischen Urteile

§ 30. Die Deduktion der ästhetischen Urteile über die Gegenstände der Natur darf nicht auf das, was wir in dieser erhaben nennen, sondern nur auf das Schöne, gerichtet werden
§ 31. Von der Methode der Deduktion der Geschmacksurteile
§ 32. Erste Eigentümlichkeit des Geschmacksurteils
§ 33. Zweite Eigentümlichkeit des Geschmacksurteils
§ 34. Es ist kein objektives Prinzip des Geschmacks möglich
§ 35. Das Prinzip des Geschmacks ist das subjektive Prinzip der Urteilskraft überhaupt
§ 36. Von der Aufgabe einer Deduktion der Geschmacksurteile
§ 37. Was wird eigentlich in einem Geschmacksurteil von einem Gegenstande a priori behauptet?
§ 38. Deduktion der Geschmacksurteile
§ 39. Von der Mitteilbarkeit einer Empfindung
§ 40. Vom Geschmacke als einer Art von sensus communis
§ 41. Vom empirischen Interesse am Schönen
§ 42. Vom intellektuellen Interesse am Schönen
§ 43. Von der Kunst überhaupt
§ 44. Von der schönen Kunst
§ 45. Schöne Kunst ist eine Kunst, sofern sie zugleich Natur zu sein scheint
§ 46. Schöne Kunst ist Kunst des Genies
§ 47. Erläuterung und Bestätigung obiger Erklärung vom Genie
§ 48. Vom Verhältnisse des Genies zum Geschmack
§ 49. Von den Vermögen des Gemüts, welche das Genie ausmachen
§ 50. Von der Verbindung des Geschmacks mit Genie in Produkten der schönen Kunst
§ 51. Von der Einteilung der schönen Künste
§ 52. Von der Verbindung der schönen Künste in einem und demselben Produkte
§ 53. Vergleichung des ästhetischen Werts der dienen Künste untereinander
§ 54. Anmerkung

Zweiter Abschnitt.
Dialektik der ästhetischen Urteilskraft

§ 55.
§ 56. Vorstellung der Antinomie des Geschmacks
§ 57. Auflösung der Antinomie des Geschmacks
§ 58. Vom Idealismus der Zweckmäßigkeit der Natur sowohl als Kunst, als dem alleinigen Prinzip der ästhetischen Urteilskraft
§ 59. Von der Schönheit als Symbol der Sittlichkeit
§ 60. Anhang. Von der Methodenlehre des Geschmacks

Zweiter Teil.
Kritik der teleologischen Urteilskraft

§ 61. Von der objektiven Zweckmäßigkeit
der Natur

Erste Abteilung.
Analytik der teleologischen Urteilskraft

§ 62. Von der objektiven Zweckmäßigkeit die bloß formal ist, zum Unterschiede von der materialen
§ 63. Von der relativen Zweckmäßigkeit der Natur zum Unterschiede von der innern
§ 64. Von dem eigentümlichen Charakter der Dinge als Naturzwecke
§ 65. Dinge, als Naturzwecke, sind organisierte Wesen
§ 66. Vom Prinzip der Beurteilung der innern Zweckmäßigkeit in organisierten Wesen
§ 67. Vom Prinzip der teleologischen Beurteilung der Natur überhaupt als System der Zwecke
§ 68. Von dem Prinzip der Teleologie als innerem Prinzip der Naturwissenschaft

Zweite Abteilung
Dialektik der teleologischen Urteilskraft

§ 69. Was eine Antinomie der Urteilskraft sei?
§ 70. Vorstellung dieser Antinomie
§ 71. Vorbereitung zur Auflösung obiger Antinomie
§ 72. Von den mancherlei Systemen über die Zweckmäßigkeit der Natur
§ 73. Keines der obigen Systeme leistet das, was es vorgibt
§ 74. Die Ursache der Unmöglichkeit, den Begriff einer Technik der Natur dogmatisch zu behandeln, ist die Unerklärlichkeit eines Naturzwecks
§ 75. Der Begriff einer objektiven Zweckmäßigkeit der Natur ist ein kritisches Prinzip der Vernunft für die reflektierende Urteilskraft
§ 76. Anmerkung
§ 77. Von der Eigentümlichkeit des menschlichen Verstandes, wodurch uns der Begriff eines Naturzwecks möglich wird
§ 78. Von der Vereinigung des Prinzips des allgemeinen Mechanismus der Materie mit dem teleologischen in der Technik der Natur

Anhang
Methodenlehre der teleologischen Urteilskraft

§ 79. Ob die Teleologie, als zur Naturlehre gehörend, abgehandelt werden müsse
§ 80. Von der notwendigen Unterordnung des Prinzips des Mechanismus unter dem teleologischen in Erklärung eines Dinges als Naturzwecks
§ 81. Von der Beigesellung des Mechanismus, zum teleologischen Prinzip in der Erklärung eines Naturzwecks als Naturprodukts
§ 82. Von dem teleologischen System in den äußern Verhältnissen organisierter Wesen
§ 83. Von dem letzten Zwecke der Natur als eines teleologischen Systems
§ 84. Von dem Endzwecke des Daseins einer Welt, d. i. der Schöpfung selbst
§ 85. Von der Physikotheologie
§ 86. Von der Ethikotheologie
§ 87. Von dem moralischen Beweise des Daseins Gottes
§ 88. Beschränkung der Gültigkeit des moralischen Beweises
§ 89. Von dem Nutzen des moralischen Arguments
§ 90. Von der Art des Fürwahrhaltens in einem teleologischen Beweise des Daseins Gottes
§ 91. Von der Art des Fürwahrhaltens durch einen praktischen Glauben

Allgemeine Anmerkung zur Teleologie


www.ideayayinevi.com / 2006