Platon
yayınlar
noeta
okumalar
sanat
metinler
yaşamöyküleri
olaylar
alışveriş
indirme
yazışma
iş
bağlantılar
.
Müzisyenler Çizelgesi


.

Eisenach

(1685-1695)


Johann Sebastian Bach 21 Mart 1685’de Eisenach kasabasında doğdu. Babası Johann Ambrosius Bach (1645-1695) 1671 yılından beri burada kasabanın kavalcısı olmanın yanısıra saray
Johann Sebastian Bach’ın babası Johann Ambrosius Bach (1645-1695).
trompetçiliği gibi yüksek konumlu işler de yapıyordu. Ambrosius 1668 yılında kendisi de müzikçi bir aileden gelen Elisabeth Lämmerhirt (1644-1694) ile evlendi. Johann Sebastian Bach onların sekizinci çocuğuydu (bazı kaynaklar yaşamayan çocukları saymayıp beşinci olarak belirtirler). Johann Sebastian’a adlarını veren vaftiz babaları Johann Georg Koch ile bir kasaba kavalcısı olan Sebastian Nagel idi. Johann Sebastian 23 Mart 1985’te Georgenkirche’de (Aziz Georg Kilisesi) vaftiz edildi.

Bach ailesi o dönemde müziği kendine geleneksel bir uğraş yapmış olan çok sayıda aileden biriydi. Ailenin üyeleri genellikle yaşamlarını kent müzisyenliği ve orgçuluk gibi işlerle dolduruyorlardı ve bunların arasında Johann Sebastian’ın babası Johann Ambrosius’un kuzenleri Johann Michael ve Johann Christoph (aile adlandırma konusunda oldukça tutucuydu!) dönemlerinin ün kazanmış müzisyenleriydiler.

Johann Sebastian sekiz yaşındayken, önceleri Martih Luther’in okumuş olduğu Latince Okulu’na gitti. Bu okulda okuyan çocuklar aynı zamanda Georgenkirche’nin korosunu oluşturuyorlardı ve Johann Sebastian bu koroyla birlikte Eisenach’ın yanısıra yakınlardaki başka kasabalarda da şarkı söyledi.

Johann Sebastian ve sağ kalan diğer dört kardeşi 1694’te annelerinin ve 1695’te de babalarının ölümü üzerine yetim kaldılar. O sırada on yaşında olan Johann Sebastian bu olay üzerine kardeşi Johann Jacob ile birlikte en büyük kardeşleri olan ve kısa bir süre önce Ohrdruf’taki Michaeliskirche’nin orgçusu olmuş olan Johann Christoph’un yanında yaşamaya gittiler. 

Ohrdruf
(1695-1700)

Ohrdruf’taki Michaeliskirche (Aziz Micael’in kilisesi). Bach’a yetim kaldıktan sonra bakan ağabeyi Johann Christoph’un Ohrdruf’ta orgçu olarak çalıştığı kilise.

Johann Sebastian Bach ve kardeşi Johann Jacob Bach 1695 yılında Eisenach kasabasından ayrıldılar ve Ohrdruf’a giderek orada 1690’dan bu yana orgçu olarak çalışan en büyük ağabeyleri Johann Cristoph’un yanında kaldılar. Johann Christoph o sıralar ünlü biri olmasa da usta bir org çalgıcısıydı çünkü öğretmeni Johann Pachelbel zamanının iyi bir orgçusuydu. Aynı zamanda çok iyi bir öğretmen olan Johann Christoph kardeşi Johann Sebastian’a ilk ciddi org derslerini verdi (Bach ailesi gibi müzik geleneğinin bu kadar güçlü olduğu bir ailede Johann Sebastian’ın bundan önce de büyüklerinden orgu çalmayı az çok öğrenmiş olduğu kesindir). Johann Christoph, kardeşinin müzik eğitimine oldukça önem veriyordu. Ohrdruf’ta yeni bir org yapıldığında Johann Sebastian’ın orgun yapımını izlemesine izin vermişti. Onu ayrıca bestecilik çalışması için de yüreklendirip ona büyük Alman ustaların müziklerinin eşlemlerini çıkarma görevini verdi. Johann Sebastian aynı zamanda Ohrdruf kasabasının lisesine gitti ve burada Latince öğrenip koroda şarkı söyledi. Johann Sebastian yaşının büyümesi nedeniyle sesi kalınlaşmadan önce beğenilen bir sopranoydu. Birkaç yıl sonra ağabeyi Johann Christoph kardeşini geçindiremez duruma geldiği zaman Johann Sebastian okul arkadaşı Georg Erdmann ile birlikte 15 Mart 1700 tarihinde onbeş yaşındayken eğitimini sürdürmek için iyi soprano sesi yoluyla alındığı Lüneburg’taki Michaeliskirche korosuna katılmak üzere yürüyerek yola çıktı. 

Ohrdruf’ta, Johann Sebastian’ın ağabeyinin çalıştığı Michaeliskirche birçok kez bakımdan geçmiş, değiştirilmiş ve en sonunda İkinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru bombalanmıştı. Bugün geriye yalnızca bir kule yıkıntısı kalmıştır. Johann Sebastian’ın ağabeyisiyle birlikte yaşadığı evden ve okuduğu okuldan ise geriye hiçbirşey kalmamıştır.
 
 

Lüneburg
(1700-1702)

Johann Sebastian 15 Mart 1700’de okul arkadaşı Georg Erdmann ile birlikte Ohrdruf kasabasından ayrıldı. Gittikleri yer olan Lüneburg’taki eski bir uygulamaya göre yoksul ailelerin çocukları buradaki Latince okullara gidebilir ve giderlerini karşılamak için de Kilisedeki koroda şarkı söyleyebilirlerdi. Küçükken iyi bir soprano olan Bach arkadaşı Georg Erdmann ile birlikte Michaeliskirche’de şarkı söylüyor ve eski bir makbuzda belirtildiğine göre buradan ikisi de belli bir para alıyorlardı. Bach’ın burada şarkı söylemesi ona parasal destek sağlamanın yanısıra onun müzisyenlikte ilerlemesine de yardımcı oluyordu. Çok iyi bir müzik geleneği olan bu okulda ünlü kantor Friedrich Emanuel Praetorius’un (1623-1695) birçok yapıtını da kapsayan geniş bir arşiv vardı. Bach’ın incelemesine açık olan bu arşivde 175 besteci tarafından üretilmiş toplam 1102 yapıt vardı. Genç Bach büyük olasılıkla bu arşiv yoluyla kendi kendini bestecilik konusunda ilerletmişti. Bu arşiv ayrıca Bach’ın büyük müzik hazinesinin temellerini oluşturmuş ve aynı zamanda da onun 17. yüzyıl Alman koro geleneğiyle tanışmasını sağlamıştı. Bir süre sonra yaşı nedeniyle soprano sesini yitiren Bach bunun yerine orkestrada kemancılık ve koro çalışmaları sırasında klavsen eşlikçiliği yaptı.

Johan Adam Reinken. Hollanda asıllı büyük orgçu Reinken’in Bach üzerinde önemli etkileri oldu. Genç Bach, Lüneburg yılları sırasında birkaç kez onu dinlemek için Hamburg’a gitti.

Michaeliskirche aynı zamanda “Ritterakademie” adlı bir kuruluşu da barındırıyordu. “Ritterakademie” zamanın genç Fransız soylularının gittiği ve Fransız müziği ile yöntemlerinin kabul edildiği bir kolejdi. Burada yakınlardaki Celle’deki dükün desteklediği ünlü Fransız bandosu tarafından düzenli konserler veriliyordu. Bach’ın bu dönemde buradan aldığı Fransız etkilerinin müziğinde önemli bir yerleri vardır.
Lüneburg kentindeki kısa kalışından sonra Bach buradan iyi bir org virtuözü olarak ayrıldı. Bu da onun burada kaldığı süre içerisinde org çalmaya bol bol zaman ayırdığını gösterir. Bach’ın buradaki kalışı sırasında aynı zamanda Johanniskirche’de ünlü orgçu Georg Böhm çalışıyordu. Bach gibi Thuringian yöresinden gelen Georg Böhm’ün Bach’ı çalıştırmış olduğu kesin olmasa da oldukça olasıdır. Çünkü Georg Böhm’ün orgçusu olduğu Johanniskirche’deki orgun rastlantıyla kötü durumda olması Böhm’ün Bach’ın çalıştığı kilisedeki orgu kullanmak için oraya uğramasına ve bu yolla da ikisinin karşılaşmasına yol açmış olabilir. Böhm aynı zamanda Fransız esinli org müziği de yazmıştı. Bach’ın o dönemde bestelediği org müziklerinde Böhm’ün etkileri açıkça görülür.
Bach için ayrıca çok önemli olan bir kişi de Hamburg’daki Katharinenkirche’de orgçuluk yapan 78 yaşındaki Johan Adam Reinken idi. Reinken, Hamburg’a birkaç kez gittiği kesin olan Georg Böhm’ün de öğretmeni olmuş olabilir. Bach da Reinken’in yapıtlarıyla tanışmak için birkaç kez Hamburg’a gitmişti. Örneğin 1701 yılının yaz tatilinde Bach 48 kilometre kuzeyde bulunan Hamburg’a yürüyerek gitmiş ve orada Reinken ile diğer önemli kişileri dinlemişti. Hollanda asıllı olan Reinken 17. yüzyılın büyük Hollanda bestecileri okulundandı, ve Amsterdam’da kent orgçuluğu yapan Jan Pietersz tarafından yetiştirilmişti. Bach bu yolla Lüneburg’taki Fransız etkilerinin yanısıra Reinken yoluyla Hollanda müziği ile de tanışmış ve müzik hazinesini daha da genişletmiş oldu.

 

Bach’ın Lüneburg’taki son dönemi sırasında ilgisi, o sırada Arnstadt kentinte yapılmakta olan yeni orga yönelmişti. Bach için, ailesinin birçok üyesinin de görev yapmış olduğu ve yakında yeni bir orgçuya gereksinim duyacak olan bu bölge o sıralar gitmek için çok uygun bir yer gibi göründü. Ne var ki Bach Lüneburg’tan ayrıldıktan hemen sonra Arnstadt’a gitmedi. Bu işe alınana kadar büyük olasılıkla ara durak amacıyla çalışabileceği yerler arayan Bach, Sangerhausen’deki bir orgçuluk işi nedeniyle kentten ayrıldı. Ama bu işi alamayınca Bach bu kez başka bir iş için kısa bir süreliğine Weimar’a gitti.


Weimar
(I. Dönem: 1703-1703)

Johann Ernst (1664-1707). Bach’ın ilk Weimar’a gidişinde, orada kaldığı kısa süre boyunca hizmet etttiği dük.

Bach 1702 yılınının ilkbaharında Sangerhausen’deki orgçuluk işi nedeniyle Lüneburg kentinden ayrıldı. Buradaki kent meclisi tarafından tam bir oybirliğiyle bu göreve seçilmesine karşın Saksonya-Weissenfels dükü onu reddetti ve göreve kendi koyduğu bir adayı getirtti. Bach’ın bundan sonra 1703 yılında Weimar’a gelene dek ne yaptığı bilinmemektedir. Daha sonra Weimar’a gelen besteci burada Saksonya-Weimar dükü Johann Ernst’in (1664-1707) küçük oda orkestrasında kemancı olarak görev aldı. Ne var ki burası aslında Bach için yalnızca bir ara duraktı. Çünkü onun gözü yakında Arnstadt’ta yapımı tamamlanmakta olan orgtaydı.

Orgun yapımı bittiğinde Arstadt kent meclisi orgun denenmesi için Bach’ı çağırdı ve aynı yılın Ağustos ayında da onu kentin orgçusu konumuna getirdi. Bu olaylar sırasında Bach daha 18 yaşındaydı. Arnstadt metinleri Bach’ın Weimar’da kaldığı süre içerisinde saray orgçusu gibi yüksek konumlu bir iş bile yapmış olduğunu yazarlar ve bu da o zamanlar 18 yaşındaki bir orgçu için olağanüstü birşeydir.
 
 


 
 
 
 

 

 

 

İdea Yayınevi, İstanbul

Yayınlar | Olaylar | Noeta | Metinler | Okumalar | Sanat | Yaşamöyküleri | Alışveriş | Yazışma | İş
 
 

Bu sayfa üzerine görüşleriniz için

bengi@ideayayinevi.com

 Arda Bengi YARDIMLI
 

© İDEA YAYINEVİ 1998-1999