ÇEVİRİ
John Locke
 İNSAN ANLAĞI ÜZERİNE BİR DENEME. Kitap I. Bölüm I
AN ESSAY CONCERNING HUMAN UNDERSTANDING. Book I. Chapter I

John Locke
İnsan Anlağı Üzerine Bir Deneme. Kitap I. Bölüm I
An Essay Concerning Human Understanding. Book I. Chapter I

Aziz Yardımlı

John Locke (1632-1704)
İinsan Anlağı Üzerine Bir Deneme
KİTAP I.
Ne İlkeler ne de Düşünceler Doğuştandır
Bölüm I
DOĞUŞTAN KURGUL İLKELER YOKTUR


.
1. Herhangi bir bilgiye erişme yolunun gösterilmesi doğuştan olmadığını tanıtlamak için yeterli. Anlakta belli doğuştan ilkelerin, belli birincil kavramların, koinai ennoiai, bir bakıma insan anlığı üzerine basılı imlerin olduğu, bunların ruh tarafından daha onun ilk varlığında kazanılarak onunla birlikte dünyaya getirildiği kimi insanlar arasında yerleşik bir görüştür. Önyargısız okurları bu sayıltının yanlışlığı konusunda inandırmak için, yalnızca (bu Söylemin izleyen bölümlerinde yapacağımı umduğum gibi) insanların iye oldukları tüm bilgiye hiçbir doğuştan izin yardımı olmaksızın yalnızca doğal yetilerinin kullanımı yoluyla nasıl erişebildiklerini, ve böyle herhangi bir kökensel kavram ya da ilke olmaksızın pekinliğe nasıl varabildiklerini göstermek yeterli olacaktır.*
Çünkü Tanrının bir görüş yetisi verdiği ve renkleri dışsal nesnelerden gözler yoluyla almak için bir güçle donattığı bir yaratıkta, renklerin düşüncelerinin doğuştan olduklarını varsaymanın uygunsuz olacağının kolayca kabul edileceğini sanıyorum: ve doğanın izlenimlerine ve doğuştan imlere çeşitli gerçeklikler yüklemek daha az usaaykırı olmayacaktır, çünkü kendimizde bunların sanki onlar kökensel olarak anlık üzerine basılıymışlar gibi kolay ve pekin bilgilerine erişmeye uygun yetiler gözleyebiliriz.
Ama gerçeklik arayışında bir insanın kendi düşünceleri onu olağan yolun biraz da olsa dışına çıkardığında herhangi bir eleştiri olmaksızın onları izlemesine izin verilmediğinden, beni o görüşün gerçekliğinden kuşku duymaya götüren nedenleri sıralayacağım, ve bunu, eğer yanılmışsam, yanlışlığımın bir özrü olarak yapacağım; ki bunu benimle birlikte kendilerini gerçeği nerede bulurlarsa onu orada kucaklamaya bırakanlar tarafından irdelenmek üzere bırakıyorum

*[Locke denemesinde ‘impress’ ve ‘impression’ sözcüklerini biçimsel benzerliklerinden sık sık yararlanır. İngilizce’de eylem olarak ‘impress’ basmak, damgalamak demektir, ve buradan ‘izlenim’ olarak ‘impression’a geçmek kökensel anlamı bütünüyle bir yana bırakmak demektir. Locke ‘impression’u ‘iz,’ ‘damga,’ ‘işaret’ anlamlarında kullanır. ‘İzlenim’ olarak ‘impression’ sözcüğünün öznelliği Türkçe’de açıktır, ve Hume’un ‘impression’un yanısıra ‘perception’/‘algı’ anlatımını kullanmasının nedeni sözcüğün bu genişliğidir. Aynı anlam sorunu Kant’ın ‘Anschauung’/‘intuition’ (Lat.) sözcüğünü getirmesiyle daha da bulanıklaştırılır ve doğal bilinç üzerinde oynayabilmek için görgücülük için bulanıklık, belirsizlik, kuşkuculuk denli kurtarıcı ve verimli başka birşey yoktur.]

John Locke
An Essay Concerning Human Understanding
BOOK I.
Neither Principles nor Ideas Are Innate
Chapter I
NO INNATE SPECULATIVE PRINCIPLES

1. The way shown how we come by any knowledge, sufficient to prove it not innate. It is an established opinion amongst some men that there are in the understanding certain innate principles; some primary koinai ennoiai, characters, as it were stamped upon the mind of man, which the soul receives in its very first being, and brings into the world with it. It would be sufficient to convince unprejudiced readers of the falseness of this supposition, if I should only show (as I hope I shall in the following parts of this Discourse) how men, barely by the use of their natural faculties, may attain to all the knowledge they have, without the help of any innate impressions, and may arrive at certainty, without any such original notions or principles. For I imagine any one will easily grant that it would be impertinent to suppose the ideas of colours innate in a creature whom God hath given sight, and a power to receive them by the eyes from external objects; and no less unreasonable would it be to attribute several truths to the impressions of nature, and innate character, when we may observe in ourselves faculties fit to attain an easy and certain knowledge of them as if they were originally imprinted in mind.
But because a man is not permitted without censure to follow his own thoughts in the search of truth, when they lead him ever so little out of the common road, I shall set down the reasons that made me doubt of the truth of that opinion, as an excuse for my mistake, if I be in one; which I leave to be considered by those who, with me, dispose themselves to embrace truth wherever they find it.

 
2. Halk büyük uslamlamayı onaylar. Hem kurgul hem de kılgısal olan (çünkü her ikisinden de söz ederler) ve üzerlerinde evrensel olarak tüm insanlık tarafından anlaşılan belli ilkelerin var olduklarından daha yaygın olarak sorgusuzca kabul edilen hiçbirşey yoktur; ve buna göre ileri sürerler ki, insanların ruhları onları daha ilk varlıklarında kazanır, ve onların da, tıpkı özünlü yetilerinin herhangi birinin olduğu gibi, zorunlu olarak ve olgusal olarak kendileri ile birlikte dünyaya getirdikleri değişmez imler olmaları gerekir.
 2. General assent the great argument. There is nothing more commonly taken for granted than that there are certain principles, both speculative and practical (for they speak of both), universally agreed upon by all mankind: which therefore, they argue, must needs be constant impressions which the souls of men receive in their first beings, and which they bring into the world with them, as necessarily and really as they do any of their inherent faculties.
3. Evrensel onay hiçbirşeyin doğuştan olduğunu tanıtlamaz. Evrensel onaydan türetilen bu uslamlama kendi içinde öyle bir talihsizlik taşır ki, eğer üzerlerinde tüm insanlığın anlaştığı belli gerçekliklerin olduğu gerçekten de doğru olmuş olsaydı, bu onların doğuştan olduklarını tanıtlamazdı; çünkü belki de insanların onay verdikleri şeyler üzerine o evrensel anlaşmaya nasıl ulaşabildikleri konusunda başka bir yol gösterilebilirdi, ki bunun yapılabileceğini kabul ediyorum.
 3. Universal consent proves nothing innate. This argument, drawn from universal consent, has this misfortune in it, that, if it were true in matter of fact that there were certain truths wherein all mankind agreed, it would not prove them innate, if there can be any other way shown how men may come to that universal agreement in the things they do consent in, which I presume may be done.
4. ‘‘Var olan vardır,’’ ve ‘‘Aynı Şey için olmak ve olmamak olanaksızdır’’ evrensel olarak onay görmez. Ama—ki daha kötüsüdür—doğuştan düşünceleri tanıtlamak için kullanılan bu evrensel onay uslamlaması bana göre böyle şeylerin olmadığının bir belgitlemesi olarak görünüyor, çünkü tüm insanlığın evrensel bir onay verdiği hiçbirşey yoktur. Kurgul olan ile başlayarak şu yüceltilmiş belgitleme ilkelerini örnek olarak vereceğim: ‘‘Varolan herşey vardır,’’ ve ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır’’; ki tüm başkaları arasında doğuştan olma sanına en uygun olanlar bunlardır. Bunların evrensel olarak kabul edilen düzgüler olarak öylesine yerleşik bir ünleri vardır ki, herhangi birinin bunu sorguluyor gibi görünmesi bile hiç kuşkusuz tuhaf karşılanacaktır. Ama gene de rahatça diyebilirim ki, bu önermeler evrensel bir onay görmekten öylesine uzaktır ki, insanlığın onları hiç de böyle bilmeyen büyük bir bölümü vardır. 4. ‘‘What is, is’’ and ‘‘It is impossible for the same thing to be and not to be,’’ not universally assented to. But, which is worse, this argument of universal consent, which is made use of to prove innate principles, seems to me a demonstration that there are none such, because there are none to which all mankind give an universal assent. I shall begin with the speculative, and instance in those magnified principles of demonstration, ‘‘Whatsoever is, is,’’ and ‘‘It is impossible for the same thing to be and not to be’’; which, of all others, I think have the most allowed title to innate. These have so settled a reputation of maxims universally received that it will no doubt be thought strange if anyone should seem to question it. But yet I take liberty to say that these propositions are so far from having an universal assent, that there are a great part of mankind to whom they are not so much as known.
5. Anlık üzerinde doğal olarak izleri yoktur, çünkü çocuklar, budalalar vb. tarafından bilinmezler. Çünkü ilk olarak açıktır ki tüm çocuklar ve budalalar bu ilkeler üzerine en küçük bir anlayış ya da düşünce taşımazlar. Ve bunun yokluğu tüm doğuştan gerçekliklere zorunlu olarak eşlik etmesi gereken o evrensel onayı yoketmek için yeterlidir; çünkü ruhun üzerinde algılamadığı ve anlamadığı basılı gerçekliklerin olduğunu söylemek bana hemen hemen bir çelişki gibi görünüyor: çünkü iz bırakma, eğer herhangi birşey imleyecekse, belli gerçeklikleri algılanır kılmaktan başka birşey değildir. Çünkü anlık üzerine herhangi birşeyin anlığın onu algılaması olmaksızın iz bırakması bana pek anlaşılır gibi görünmüyor. Öyleyse eğer çocukların ve budalaların üzerlerinde o izleri taşıyan ruhları, anlıkları varsa, onlar kaçınılmaz olarak onları algılamalı, ve zorunlu olarak bu gerçeklikleri bilmeli ve onaylamalıdırlar; ki bunu yapmadıkları için, açıktır ki böyle izler yoktur. Çünkü eğer bunlar doğallıkla basılı kavramlar değilseler, nasıl doğuştan olabilirler, ve eğer basılı kavramlar iseler, nasıl bilinmez olabilirler? Bir kavramın anlık üzerine basılı olduğunu söylemek, ve gene de aynı zamanda anlığın onu bilmediğini ve henüz hiç ayrımsamadığını söylemek bu izi bir hiç yapmaktır. Anlığın henüz hiç bilmediği, henüz hiç bilincinde olmadığı hiçbir önermenin onda olduğu söylenemez. Çünkü eğer herhangi biri için söylenebilirse, o zaman, aynı nedenle, gerçek olan ve anlığın onay verebildiği tüm önermelerin anlıkta oldukları ve basılı oldukları söylenebilir; çünkü anlığın henüz hiç bilmediği herhangi birinin onda olduğu söylenebilirse, bu yalnızca onu bilmeye yetenekli olduğu için olmalıdır; ve böylece anlık bilecek olduğu tüm gerçekleri bilme yeteneğindedir. Hayır, böylece anlığın hiçbir zaman bilmediği, ve hiçbir zaman bilmeyecek olduğu gerçeklikler onun üzerine basılmış olabilir; çünkü bir insan uzun süre yaşayabilir, ve sonunda anlığının pekinlikle bilme yeteneğinde olduğu pekçok gerçekliği bilmeden ölebilir. Öyle ki eğer bilme yeteneği tartışma konusu olan doğal iz ise, bir insanın bilmiş olduğu gerçeklerin tümü de, bu açıklama üzerine, doğuştan olacaktır; ama bu çok önemli nokta çok uygunsuz bir konuşma yolundan daha çoğuna varmayacaktır, çünkü aykırısını ileri sürüyor gibi görünürken, doğuştan ilkeleri yadsıyanlardan ayrı birşey söylememektedir. Çünkü sanırım hiç kimse anlığın çeşitli gerçeklikleri bilmeye yetenekli olduğunu yadsımamıştır. Yetenek, derler, doğuştandır, bilgi ise kazanılır. Ama o zaman belli doğuştan düzgüler için böyle bir çekişmenin anlamı nedir? Eğer gerçeklikler algılanmaksızın anlak üzerine basılabiliyorsa, anlığın bilmeye yetenekli olduğu geçeklikler arasında kökenselleri açısından hiçbir ayrım olabileceğini sanmıyorum: tümü de doğuştan ya da tümü de raslantısal olmalıdır; kişi boşuna onları ayırdetmek için uğraşacaktır. Öyleyse anlaktaki doğuştan kavramlardan söz eden biri, (eğer böylelikle ayrı gerçeklik türlerini niyet ediyorsa) böyle gerçekliklerin anlakta onun hiçbir zaman algılamadığı gibi olduklarını, ve gene de onların bütünüyle bilgisizi olduğunu demek isteyemez. Çünkü eğer bu ‘‘anlakta oldukları’’ sözlerinin herhangi bir uygunluğu varsa, anlaşılmayı imlerler. Öyle ki anlakta olmak, ve anlaşılmamak; anlıkta olmak ve hiçbir zaman algılanmamak herhangi birşeyin anlıkta ya da anlakta olduğunu ve olmadığını söylemekle tümüyle birdir. Öyleyse eğer şu iki önerme, ‘‘Varolan herşey vardır,’’ ve ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır,’’ doğa tarafından basılmışsa, çocuklar onların bilgisizi olamazlar; bebekler, ve ruhları olan herkes, zorunlu olarak onları anlaklarında taşımalı, gerçekliklerini bilmeli, ve ona onay vermelidir.
 5. Not on the mind naturally imprinted, because not known to children, idiots, etc. For, first, it is evident, that all children and idiots have not the least apprehension or thought of them. And the want of that is enough to destroy that universal assent which must needs be the necessary concomitant of all innate truths; it seeming to me near a contradiction to say, that there are truths imprinted on the soul, which it perceives or understands not: imprinting, if it signify anything, being nothing else but the making certain truths to be perceived. For to imprint anything on the mind without the mind’s perceiving it seems to me hardly intelligible. If therefore children and idiots have souls, have minds, with those impressions upon them, they must unavoidably perceive them, and necessarily know and assert to these truths; which since they do not, it is evident that there are no such impressions. For if they are not notions naturally imprinted, how can they be innate? and if they are notions imprinted, how can they be unknown? To say a notion is imprinted on the mind, and yet at the same time to say that the mind is ignorant of it and never yet took notice of it, is to make this impression nothing. No proposition can be said to be in the mind which it never yet knew, which it was never yet conscious of. For if any one may, then, by the same reason, all propositions that are true, and the mind is capable ever cut asserting to, may be said to be in the mind, and to be imprinted; since, if any one can be said to be in the mind, which it never yet knew, it must be only because it is capable of knowing it; and so the mind is of all truths it ever shall how. Nay, thus truths may be imprinted on the mind which it never did, nor ever shall know; for a man may live long, and die at last in ignorance of many truths which his mind was capable of knowing, and that with certainty. So that if the capacity of knowing be the natural impression contended for, all the truths a man ever comes to know will, by this account, be every one of them innate; and this great point will amount to no more, but only to a very improper way of speaking; which, whilst it pretends to assert the contrary, says nothing different from those who deny innate principles. For nobody, I think, ever denied that the mind was capable of knowing several truths. The capacity, they say, is innate, the knowledge acquired. But then to what end such contest for certain innate maxims? If truths can be imprinted on the understanding without being perceived, I can see no difference there can be between any truths the mind is capable of knowing in respect of their original: they must all be innate or all adventitious; in vain shall a man go about to distinguish them. He therefore that talks of innate notions in the understanding, cannot (if he intend thereby any distinct sort of truths) mean such truths to be in the understanding as it never perceived, and is yet wholly ignorant of. For if these words ‘‘to be in the understanding’’ have any propriety, they signify to be understood. So that to be in the understanding, and not to be understood; to be in the mind and never to be perceived, is all one as to say anything is and is not in the mind or understanding. If therefore these two propositions, ‘‘Whatsoever is, is,’’ and ‘‘It is impossible for the same thing to be and not to be,’’ are by nature imprinted, children cannot be ignorant of them: infants, and all that have souls, must necessarily have them in their understandings, know the truth of them, and assent to it.((33))
6. İnsanların onları Us Kullanımına başladıkları zaman bildikleri [görüşü] yanıtlanıyor. Bundan kaçınmak için, genellikle tüm insanların onları us kullanımına başladıkları zaman bildikleri ve onayladıkları yanıtı verilir; ve bu onların doğuştan olduklarını tanıtlamak için yeterlidir. Yanıtlıyorum:
 6. That men know them when they come to the use of reason, answered. To avoid this, it is usually answered that all men know and assent to them, when they come to the use of reason; and this is enough to prove them innate. I answer:
7. Herhangi bir imlemleri pek olmayan kuşkulu anlatımlar, açık nedenlerle, önyargı edinmiş olmakla, kendi söylediklerini bile yoklama sıkıntısına girmeyenlere gider. Çünkü, bu yanıtı herhangi bir kabul edilebilir anlamla şimdiki amacımıza uygularsak, şu iki şeyden birini imliyor olmalıdır: ya insanlar us kullanımına başlar başlamaz bu sözde doğuştan yazıtlar onlar tarafından bilinmeye ve kabul edilmeye başlar; ya da, insanların uslarının kullanımı ve uygulanışı onlara bu ilkeleri ortaya çıkarmada yardım eder, ve kesinlikle bunları onlara bilinir kılar.
 7. Doubtful expressions, that have scarce any signification, go for clear reasons to those who, being proposed, take not the paint to examine even what they themselves say. For, to apply this answer with any tolerable sense to our present purpose, it must signify one of these two things: either that as soon as men come to the use of reason these supposed native inscriptions come to be known and observed by them; or else, that the use and exercise of men’s reasons assists them in the discovery of these principles, and certainly makes them known to them.
8. Eğer us onları bulmuşsa, bu onların doğuştan olduklarını tanıtlamaz. Eğer us kullanımı ile insanların bu ilkeleri bulabileceklerini, ve bunun onların doğuştan olduklarını tanıtlamak için yeterli olduğunu demek istiyorlarsa, uslamlama yolları şöyle görünecektir: usun pekinlikle önümüze serebileceği ve bize katı bir biçimde onaylatabileceği gerçekliklerin tümü de anlık üzerinde doğal olarak basılıdır; çünkü onların göstergesi yapılmış olan o evrensel onay şundan öteye varmaz: us kullanımı yoluyla onların belli bir bilgisine ulaşabilir ve onları onaylayabiliriz; ve, bu yolla, matematikçilerin düzgüleri ve onlardan çıkarsadıkları teoremler arasında hiçbir ayrım olmayacaktır: tümünün de eşit ölçüde doğuştan olmalarına izin verilmelidir, çünkü tümü de us kullanımı yoluyla yapılmış buluşlardır, ve eğer düşüncelerini o yolda doğru olarak uygulayacak olursa ussal bir yaratığın hiç kuşkusuz bilmeye başlayabileceği gerçekliklerdir.
 8. If reason discovered them, that would not prove them innate. If they mean that by the use of reason men may discover these principles, and that this is sufficient to prove them innate, their way of arguing will stand thus, viz. that whatever truths reason can certainly discover to us, and make us firmly assent to, those are all naturally imprinted on the mind; since that universal assent, which is made the mark of them, amounts to no more but this,—that by the use of reason we are capable to come to a certain knowledge of and assent to them; and, by this means, there, will be no difference between the maxims of the mathematicians and theorems they deduce from them: all must be equally allowed innate; they being all discoveries made by the use of reason, and truths that a rational creature may certainly come to know, if he apply his thoughts rightly that way.
9. Usun onları bulguladığı yanlıştır. Ama bu insanlar us kullanımının doğuştan olmaları gereken ilkeleri bulguladığını nasıl düşünebilirler, eğer us (eğer onlara inanabilirsek) bilinmeyen gerçeklikleri daha şimdiden bilinen ilkelerden ya da önermelerden çıkarsama yetisinden başka birşey değilse? Bulgulanması için usa gereksindiğimiz şey hiç kuşkusuz hiçbir zaman doğuştan olarak düşünülemez, eğer, dediğim gibi, usun bize doğuştan olduğunu öğrettiği belli gerçekliklerin tümünü taşımayacaksak. Us kullanımının pekala gözlerimizin görülür nesneleri bulgulamasını sağlamak için de zorunlu olduğunu düşünebiliriz, tıpkı anlağın kökensel olarak onun üzerine kazınmış olanı ve onun tarafından algılanmadan önce onda olamayanı görmesini sağlamak için de usa ya da uygulanışına gerek duyulması gibi. Öyle ki, usa böyle basılı gerçeklikleri bulgulattırmak us kullanımının bir insanın daha şimdiden bildiği şeyi yine onun önüne serdiğini söylemektir; ve eğer insanlar o doğuştan basılı gerçeklikleri kökensel olarak ve us kullanımından önce taşıyor, ve gene de us kullanımına başlayıncaya dek onları hiç bilmiyorlarsa, bu gerçekte insanların onları aynı zamanda biliyor ve bilmiyor olduklarını söylemektir.
 9. It is false that reason discovers them. But how can these men think the use of reason necessary to discover principles that are supposed innate, when reason (if we may believe them) is nothing else but the faculty of deducing unknown truths from principles or propositions that are already known? That certainly can never be thought innate which we have need of reason to discover, unless, as I have said, we will have all the certain truths that reason ever teaches us to be innate. We may as well think the use of reason necessary to make our eyes discover visible objects, as that there should be need of reason, or the exercise thereof, to make the understanding see what is originally engraven in it, and cannot be in the understanding before it be perceived by it. So that to make reason discover those truths thus imprinted, is to say that the use of reason discovers to a man what he knew before; and if men have those innate impressed truths originally, and before the use of reason, and yet are always ignorant of them till they come to the use of reason, it is in effect to say, that men know and know them not at the same time.
10. Bu iki düzgünün bulgulanışında uslamlamadan hiç yararlanılmaz. Belki de burada denecektir ki matematiksel belgitlemelere ve doğuştan olmayan başka gerçekliklere önerilir önerilmez onay verilmez, ve bunlar böylelikle bu düzgülerden ve başka doğuştan gerçekliklerden ayrılırlar. İlk önerilme üzerine onay verme konusundan daha özel olarak sonra söz edeceğim [§§ 17 21]. Burada yalnızca ve hemen bu düzgülerin ve matematiksel belgitlemelerin şunda ayrıldıklarını kabul edeceğim: birinciler anlaşılır kılınmak ve onayımızı kazanmak için usa, tanıtlamaların kullanımına gereksinirler; ama ötekiler, anlaşılır anlaşılmaz, en küçük bir uslamlama olmaksızın kabul edilip onaylanırlar. Ama bunun üzerine belirtememe izin verilmesini dilerim ki, bu durum bu genel gerçekliklerin bulunuşu için us kullanımını isteyen bu kaçamağın zayıflığını açığa serer: çünkü kabul etmek gerek ki, onları bulmada us hiçbir biçimde kullanılmış değildir. Ve sanırım bu yanıtı verenler bu ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır’’ düzgüsünün usumuzun bir çıkarsaması olduğunu ileri sürmek için atılmayacaklardır. Çünkü bu doğanın o çok seviyor göründükleri eliaçıklığını yok etmek olacak, ve bu arada o ilkelerin bilgisini düşüncelerimizin emeği üzerine bağımlı kılacaklardır. Çünkü tüm uslamlama araştırma ve ansal arayıştır, ve sıkıntılara girmeyi ve özenli çaba göstermeyi ister. Ve usumuzun temeli ve kılavuzu olarak doğa tarafından basılı olanın onu ortaya çıkarmak için us kullanımına gereksindiği herhangi bir hoşgörülebilir anlamda nasıl kabul edilebilir?
 10. No use made of reasoning in the discovery of these two maxims. It will here perhaps be said that mathematical demonstrations, and other truths that are not innate, are not assented to as soon as proposed, wherein they are distinguished from these maxims and other innate truths. I shall have occasion to speak of assent upon the first proposing more particularly by and by. I shall here only, and that very readily, allow that these maxims and mathematical demonstrations are in this different: that the one has need of reason, using of proofs, to make them out and to gain our assent; but the other, as soon as understood, are, without any the least reasoning, embraced and assented to. But I withal beg leave to observe, that it lays open the weakness of this subterfuge, which requires the use of reason for the discovery of these general truths: since it must be confessed that in their discovery there is no use made of reasoning at all. And I think those who give this answer will not be forward to affirm that the knowledge of this maxim, ‘‘That it is impossible for the same thing to be and not to be,’’ is a deduction of our reason. For this would be to destroy that bounty of nature they seem so fond of, whilst they make the knowledge of those principles to depend on the labour of our thought. For all reasoning is search, and casting about, and requires pains and application. And how can it with any tolerable sense be supposed, that what was imprinted by nature, as the foundation and guide of our reason, should need the use of reason to discover it?
11. Ve eğer olmuş olsaydı, bu onların doğuştan olduğunu tanıtlamazdı. Anlağın işlemleri üzerine biraz dikkatle düşünme sıkıntısına girecek olanlar anlığın kimi gerçekliklere bu çabuk onayının ne doğal yazıt ne de us kullanımı üzerine değil, ama, daha sonra göreceğimiz gibi, anlığın bunların her ikisinden de oldukça değişik bir yetisi üzerine bağımlı olduğunu bulacaklardır. Öyleyse, usun bu düzgülere onayımızı sağlamakla hiçbir ilgisi olmadığından, ‘‘insanlar us kullanımına başladıkları zaman onları bilir ve onaylar’’ demekle us kullanımının bize bu düzgülerin bilgisinde yardımcı oldukları denmek isteniyorsa, bu bütünüyle yanlıştır; ve, eğer doğru olsaydı, onların doğuştan olmadıklarını tanıtlardı.
 11. And if there were, this would prove them not innate. Those who will take the pains to reflect with a little attention on the operations of the understanding will find that this ready assent of the mind to some truths depends not either on native inscription, or the use of reason, but on a faculty of the mind quite distinct from both of them, as we shall see hereafter. Reason, therefore, having nothing to do in procuring our assent to these maxims, if by saying that ‘‘men know and assent to them, when they come to the use of reason,’’ be meant that the use of reason assists us in the knowledge of these maxims, it is utterly false; and, were it true, would prove them not to be innate.
12. Us kullanımına başlama bu düzgüleri bilmeye başladığımız zaman değildir. Eğer onları ‘‘us kullanımına başladığımız zaman’’ bilmek ve onaylamak ile bunun onların anlık tarafından ayrımsanmaya başladıkları zaman olduğu, ve çocuklar us kullanımına başlar başlamaz bu düzgüleri bilmeye ve onaylamaya da başladıkları denmek isteniyorsa, bu da yanlış ve saçmadır. İlkin şu nedenle yanlıştır, çünkü açıktır ki bu düzgüler us kullanımı denli erken bir zamanda anlıkta değildirler; ve dolayısıyla us kullanımına başlama yalnışlıkla onları keşfetme zamanına yüklenir. Çocuklarda onlar bu ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır’’ düzgüsünün bir bilgisini edinmeden önce uzun bir zaman boyunca us kullanımının kaç örneğini gözleyebiliriz? Ve okur yazar olmayan insanların ve yabanılların büyük bir bölümü yıllarını, giderek ussal çağlarının birçok yılını bu ve benzeri genel önermeler üzerine hiç düşünmeden geçirirler. İnsanların doğuştan olduğu düşünülen bu genel ve daha soyut gerçekliklerin bilgisine us kullanımına başlayıncaya dek ulaşmadıklarını kabul ediyorum; ve o zaman da ulaşmadıklarını ekliyorum. Bunun nedeni onlar us kullanımına başlayıncaya dek, o genel düzgülerin ilgili oldukları o genel soyut düşüncelerin anlıkta oluşmamış olmalarıdır—düşünceler ki yanlışlıkla doğuştan ilkelerle karıştırılırlar, ama aslında yapılan buluşlar ve sunulan doğruluklardırlar ve anlığa tıpkı hiç kimsenin doğuştan olduklarını düşünecek denli ileri gitmediği başka birçok önerme ile aynı yolda getirilir ve hiç kimsenin doğuştan olduklarını düşünecek denli ileri gitmediği çeşitli başka önerme ile aynı adımlardan geçerek keşfedilirler. Bunu bu Söylemin gidişinde açığa çıkaracağımı umuyorum. Bu yüzden insanların us kullanımına o genel gerçekliklerin bilgisini edinmeden önce gelmelerini bir zorunluk olarak görüyorum; ama insanların us kullanımına gelmelerinin onları buluş zamanı olduğunu yadsıyorum.
 12. The coming to the use of reason not the time we come to know these maxims. If by knowing and assenting to them ‘‘when we come to the use of reason,’’ be meant, that this is the time when they come to be taken notice of by the mind; and that, as soon its children come to the use of reason, they come also to know and assent to these maxims; this also is false and frivolous. First, it is false, because it is evident these maxims are not in the mind so early as the use of reason; and therefore the coming to the use of reason is falsely assigned as the time of their discovery. How many instances of the use of reason may we observe in children, a long time before they have any knowledge of this maxim, ‘‘That it is impossible for the same thing to be and not to be?’’ And a great part of illiterate people and savages pass many years, even of their rational age, without ever thinking on this and the like general propositions. I grant, men come not to the knowledge of these general and more abstract truths, which are thought innate, till they come to the use of reason; and I add, nor then neither. Which is so, because till after they come to use of reason, those general abstract ideas are not framed in the mind, about which those general maxims are, which are mistaken for innate principles, but are indeed discoveries made and verities introduced and brought into the mind by the same way, and discovered by the same steps, as several other propositions, which nobody was ever so extravagant as to suppose innate. This I hope to make plain in the sequel of this Discourse. I allow therefore, a necessity that men should come to the use of reason before they get the knowledge of those general truths; but deny that men’s coming to the use of reason is the time of their discovery.
13. Bununla başka bilinebilir gerçekliklerden ayırdedilmezler. Bu arada belirtilebilir ki, insanlar bu düzgüleri ‘‘us kullanımına başladıkları zaman’’ bilir ve onlara o zaman onay verirler demek olgunun gerçekliğinde [in reality of fact=işin aslında] şuna varır: onlar us kullanımımızdan önce hiçbir zaman bilinmezler ne de ayrımsanırlar, ama bir insanın yaşamı sırasında belli bir zaman sonra onaylanmaları olanaklıdır; ama ne zaman olduğu belirsizdir. Ve böylece tüm başka bilinebilir gerçeklikler için de durum bunlar için olduğu gibidir; ki bu yüzden us kullanımına başladığımız zaman bilinmelerinden ötürü başkalarına karşı ne bir üstünlükleri ne de bir ayrımları vardır; ve böylelikle doğuştan oldukları değil, ama tersi tanıtlanmış olur.
 13. By this they are not distinguished from other knowable truths. In the mean time it is observable, that this saying, that men know and assent to these maxims ‘‘when they come to the use of reason,’’ amounts in reality of fact to no more but this,—that they are never known nor taken notice of before the use of reason, but may possibly be assented to some time after, during a man’s life; but when is uncertain. And so may all other knowable truths, as well as these; which therefore have no advantage nor distinction from others by this note of being known when we come to the use of reason; nor are thereby proved to be innate, but quite the contrary.((68))
14. Eğer us kullanımına başlama onların bulgulanış zamanı olsaydı, bu onların doğuştan olduğunu tanıtlamazdı. Ama, ikinci olarak, bilinmelerinin ve onaylanmalarının sağın zamanı insanların us kulanımına başladıkları zaman olsaydı, bu da onların doğuştan olduğunu tanıtlamazdı. Bu uslamlama yolu sayıltısının yanlışlığı ölçüsünde saçmadır. Çünkü, herhangi bir kavramın kökensel olarak doğa tarafından anlığa onun ilk oluşumunda basılmış olduğunu ne tür bir mantık gösterecektir, çünkü kavramın gözlenmesi ve onaylanması ilkin anlığın bütünüyle ayrı bir alanı olan bir yetisi işleme geçtidiği zaman olmaz mı? Ve dolayısıyla konuşma kullanımına başlayış, eğer onun bu düzgülerin ilk kez onaylandıkları zaman yer alması gerekseydi, (ki bu insanların us kullanımına başladıkları zamanki denli gerçeklik taşıyabilir,) onların doğuştan oldukları konusunda insanlar onlara us kullanımına başladıkları zaman onay verirler demek denli geçerli bir tanıt olurdu. O zaman doğuştan ilkeleri savunan bu insanlarla us uygulamasına başlayıncaya dek bu genel ve kendiliğinden açık düzgülerin anlıkta hiçbir bilgilerinin olmadığı konusunda anlaşıyorum: ama us kullanımına başlayışın tam olarak onların ilk kez ayrımsandıkları zaman olduğunu yadsıyorum, ve eğer bu tam olarak o zaman olmuş olsaydı, bunun onların doğuştan olduklarını tanıtlayacağını yadsıyorum. İnsanlar ‘‘onlara us kullanımına başladıkları zaman onay verirler’’ biçimindeki bu önerme ile herhangi bir gerçeklik düzeyinde denmek istenebilecek olanın tümü şundan daha çoğu değildir: genel soyut düşüncelerin yapımı, ve genel adların anlaşılması, ussal yetinin eşzamanlı bir edimi olduğu ve onunla birlikte büyüdüğü için, çocuklar genellikle uslarını uzunca bir süre alışıldık ve daha tikel düşünce üzerinde uyguladıktan sonra, başkaları ile olağan söylem ve eylemleri yoluyla ussal söyleşiye yetenekli oldukları kabul edilinceye dek o genel düşüncelere ulaşmazlar, ne de onları temsil eden adları öğrenirler. Eğer insanların us kullanımına başladıkları zaman bu düzgülere onay vermeleri başka herhangi bir anlamda doğru olabilirse, bunun gösterilebilmesini isterim; ya da hiç olmazsa bu ya da başka herhangi bir anlamda doğuştan olduklarını nasıl tanıtladığının gösterilebilmesini.
 14. If coming to the use of reason were the time of their discovery, it would not prove them innate. But, secondly, were it true that the precise time of their being known and assented to were, when men come to the use of reason; neither would that prove them innate. This way of arguing is so frivolous as the supposition of itself is false. For, by what kind of logic will it appear that any notion is originally by nature imprinted in the mind in its first constitution, because it comes first to be observed and assented to when a faculty of the mind, which has quite a distinct province, being to exert itself? And therefore the coming to the use of speech, if it were supposed the time that these maxims are first assented to, (which it may be with as much truth as the time when men come to the use of reason,) would be as good a proof that they were innate, as to say they are innate because men assent to them when they come to the use of reason. I agree then with these men of innate principles, that there is no knowledge of these general and self evident maxims in the mind, till it comes to the exercise of reason: but I deny that the coming to the use of reason is the precise time when they are first taken notice of, and if that were the precise time, I deny that it would prove them innate. All that can with any truth be meant by this proposition, that men ‘‘assent to them when they come to the use of reason,’’ is no more but this,—that the making of general abstract ideas, and the understanding of general names, being a concomitant of the rational faculty, and growing up with it, children commonly get not those general ideas, nor learn the names that stand for them, till, having for a good while exercised their reason about familiar and more particular ideas, they are, by their ordinary discourse and actions with others, acknowledged to be capable of rational conversation. If assenting to these maxims, when men come to the use of reason, can be true in any other sense, I desire it may be shown; or at least, how in this, or any other sense, it proves them innate.
15. Anlığın çeşitli gerçekliklere ulaşmasını sağlayan adımlar. Duyular ilkin tikel düşünceleri içeri bırakır, ve henüz boş odacığı döşerler, ve anlık aşamalı olarak onlardan kimileri ile tanışıklık kurarken belleğe yerleşirler ve onlar için adlar saptanır. Bundan sonra, anlık daha ileri gider ve onları soyutlamaya geçer, ve aşamalı olarak genel adların kullanımını öğrenir. Bu yolda anlık düşünceler ve dil ile, çevrelerinde diskursif yeteneğini uygulayacağı gereç ile donatılmaya başlar. Ve us kullanımı, ona kulanım artışı veren bu gereçler gibi, her gün daha göze çarpar olur. Ama, genel düşüncelerin iyeliği ve genel sözcüklerin ve usun kullanımı genellikle birlikte gitse de, bunun herhangi bir yolda onların doğuştan olduklarını tanıtladığını sanmıyorum. Kimi gerçekliklerin bilgisi, itiraf etmeliyim ki, çok erkenden anlıktadır, ama onların doğuştan olmadıklarını gösteren bir yolda. Çünkü, eğer gözleyecek olursak, bu bilginin yine doğuştan değil ama kazanılmış düşünceler üzerine olduğunu bulacağız; çünkü ilkin dışsal şeyler tarafından basılan düşünceler üzerinedir ve dışsal şeyler en erken çocuklar için ilgi konusu olur, ve en sık onların duyuları üzerinde iz bırakırlar. Böyle alınan düşüncelerde anlık kimilerinin bağdaştıklarını ve başkalarının ise bağdaşmadıklarını keşfeder, büyük bir olasılıkla herhangi bir biçimde belleği kullanmaya ve değişik düşünceler barındırmaya ve kazanmaya başlar başlamaz. Ama ister o zaman olsun ister olmasın, açıktır ki bunu sözcükleri kullanmaya ya da genellikle ‘‘us kullanımı’’ dediğimiz şeye başlamadan çok önce yapar. Çünkü bir çocuk daha konuşmaya başlamadan önce tatlı ve acı düşünceleri arasındaki ayrımı (e.d. tatlının acı olmadığını) tıpkı daha sonra (konuşmaya başladığı zaman) şekerlemenin ve acı biberin aynı şey olmadığını bildiği gibi bilir.
 15. The steps by which the mind attains several truths. The sense at first let in particular ideas, and furnish the yet empty cabinet, and, the mind by degrees growing familiar with some of them, they are lodged in the memory, and names got to them. Afterwards, the mind proceeding further abstracts them, and by degrees learns the use of general names. In this manner the mind comes to be furnished with ideas and language, the materials about which to exercise its discursive faculty. And the use of reason becomes daily more visible, as these materials that give it employment increase. But though the having of general ideas and the use of general words and reason usually grow together, yet I see not how this any way proves them innate. The knowledge of some truths, I confess, is very early in the mind; but in a way that shows them not to be innate. For, if we will observe, the shall find it still to be about ideas, not innate, but acquired; it being about those first which are imprinted by external things, with which infants have earliest to do, which make the most frequent impressions on their senses. In ideas thus got the mind discovers that some agree and others differ, probably as soon as it has any use of memory, as soon as it is able to retain and receive distinct ideas. But whether it be then or no, this is certain, it does so long before it has the use of words, or comes to that which we commonly call ‘‘the use of reason.’’ For a child knows as certainly before it can speak the difference between the ideas of sweet and bitter (i.e. that sweet is not bitter), as it knows afterwards (when it comes to speak) that wormwood and sugarplums are not the same thing.
16. Sözde doğuştan gerçekliklere onay onların terimlerinin demek istediğinin açık ve seçik düşüncelerini taşımaya bağlıdır, doğuştanlıklarına değil. Bir çocuk üç artı dördün yediye eşit olduğunu yediye dek saymayı başarıncaya ve eşitlik adını ve düşüncesini kazanıncaya dek bilmez; ve o zaman, o sözcüklerin açıklanması üzerine, hemen o önermeyi onaylar ya da daha doğrusu gerçekliğini algılar. Ama o zaman bile onu hemen doğuştan bir gerçeklik olduğu için onaylamaz; ne de çocuk us kullanımı istediği için o zamana dek onay vermekten kaçınmıştır; ama anlığında bu adların temsil ettiği şeylerin açık ve seçik düşüncelerini oluşturur oluşturmaz önermenin gerçekliği kendini ona gösterir. Ve o zaman o önermenin gerçekliğini daha önceden bir çubuğun ve kirazın aynı şey olmadıklarını bildiği aynı zemin üzerinde ve aynı araç yoluyla bilir; ve yine aynı zemin üzerindedir ki daha sonra ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır’’ [düzgüsünü] bilmeye başlayabilir—ileride daha tam olarak göstereceğimiz gibi. Öyle ki birinin o düzgülerin kendilerine ilişkin oldukları genel düşünceleri taşımaya, ya da onları temsil eden genel terimlerin imlemini bilmeye, ya da anlığında onların temsil ettikleri düşünceleri biraraya getirmeye başlaması ne denli geç olursa, o düzgülere onay vermesi de o denli geç olacaktır:—ki bunların terimleri, temsil ettikleri düşünceler ile birlikte, bir kedi ya da sansar düşüncelerinden daha fazla doğuştan olmadığı için, zaman ve gözlem onu onlarla tanıştırıncaya dek beklemelidir; ve o zaman, onu o düşünceleri anlığında biraraya getirmeye ve o önermelerde anlatıldığı gibi bağdaşıp bağdaşmadıklarını gözlemeye götürecek ilk fırsatta, bu düzgülerin gerçekliklerini bilme yeteneğinde olacaktır. Ve dolayısıyla bir insan onsekiz ve ondokuzun otuzyediye eşit olduğunu bir ve ikinin üçe eşit olduğunu bildiği aynı kendiliğinden açıklıkla bilir: gene de bir çocuk bunu öteki denli çabuk bilmez; us kullanımının eksikliğinden değil, ama onsekiz, ondokuz, ve otuzyedi sözcüklerinin temsil ettiği düşünceler bir, iki ve üç tarafından imlenenler denli çabuk edinilmediği için.
 16. Assent to supposed innate truths depends on having clear and distinct ideas of what their terms mean, and not on their innateness. A child knows not that three and four are equal to seven, till he comes to be able to count to seven, and has got the name and idea of equality; and then, upon explaining those words, he presently assents to, or rather perceives the truth of that proposition. But neither does he then readily assent because it is an innate truth, nor was his assent wanting till then because he wanted the use of reason; but the truth of it appears to him as soon as he has settled in his mind the clear and distinct ideas that these names stand for. And then he knows the truth of that proposition upon the same grounds and by he same means, that he knew before that a rod and a cherry are not the same thing; and upon the same grounds also that he may come to know afterwards ‘‘That it is impossible for the same thing to be and not to be,’’ as shall be more fully shown hereafter. So that the later it is before anyone comes to have those general ideas about which those maxims are; or to know he signification of those general terms that stand for them; or to put together in his mind the ideas they stand for; the later also will it be before he comes to assent to those maxims;—whose terms, with the ideas they stand for, being no more innate than those of a cat or a weasel, he must stay till time and observation have acquainted him with them; and then he will be in a capacity to know the truth of these maxims, upon the first occasion that shall make him put together those ideas in his mind, and observe whether they agree or disagree, according as is expressed in those propositions. And therefore it is that a man knows that eighteen and nineteen are equal to thirty seven, by the same self evidence that he knows one and two to be equal to three: yet a child knows this not so soon as the other; not for want of the use of reason, but because the ideas the words eighteen, nineteen, and thirty seven stand for, are not so soon got, as those which are signified by one, two, and three.
17. Önerilir önerilmez ve anlaşılır anlaşılmaz onaylanmaları doğuştan olduklarını tanıtlamaz. Öyleyse insanlar us kullanımına başladıkları zaman genel onay biçimindeki bu kaçamak boşa çıkınca, ve o sözde doğuştan gerçeklikler ve daha sonra kazanılan ve öğrenilen başka gerçeklikler arasında hiçbir ayrım bırakmayınca, insanlar düzgüler dedikleri şeyler için onların önerilir önerilmez ve önerdikleri terimler anlaşılır anlaşılmaz genel olarak onaylandıklarını söyleyerek bir evrensel onayı güvenceye alabilmeye çalışmışlardır; tüm insanlar, giderek çocuklar bile, bu önermelere terimleri işitir işitmez ve anlar anlamaz onay verdikleri için, bunun onların doğuştan olduklarını tanıtlamak için yeterli olduklarını düşünürler. Çünkü insanlar sözcükleri bir kez anlar anlamaz hiçbir zaman onları kuşku duyulamaz gerçeklikler olarak kabul etmeksizin yapamadıkları için, bu önermelerin hiç kuşkusuz ilkin anlakta yerleşmiş olduklarını, ve herhangi bir öğretme olmaksızın anlığın bunlara ilk önerilmeleri durumunda dolaysızca yaklaşıp onay verdiğini, ve bundan sonra hiçbir zaman onlardan bir daha kuşku duymadığını çıkarsayacaklardır.
 17. Assenting as soon as proposed and understood, proves them not innate. This evasion therefore of general assent when men come to the use of reason, failing as it does, and leaving no difference between those supposed innate and other truths that are afterwards acquired and learnt, men have endeavoured to secure an universal assent to those they call maxims, by saying they are generally assented to as soon as proposed, and the terms they are proposed in understood; seeing all men, even children, as soon as they hear and understand the terms, assent to these propositions, they think it is sufficient to prove them innate. For since men never fail after they have once understood the words, to acknowledge them for undoubted truths, they would infer, that certainly these propositions were first lodged in the understanding, which, without any teaching, the mind, at the very first proposal immediately closes with and assents to, and after that never doubts again.
18. Eğer böyle bir onay bir doğuştanlık belirtisi ise, o zaman ‘‘bir artı iki eşittir üç, tatlılık acılık değildir’’ ve binlerce benzeri [önerme] doğuştan olmalıdır. Bunu yanıtlamak için bir önermeye terimlerin ilk işitilmesi ve anlaşılması üzerine verilen hazır onayın doğuştan bir ilkenin pekin belirtisi olup olmadığını [sormak] isterim. Eğer değilse, böyle bir genel onay üzerinde boş yere onların tanıtı olarak diretilmiş olacaktır; eğer onun bir doğuştanlık belirtisi olduğu söylenirse, o zaman duyulur duyulmaz genellikle onaylanan tüm önermelerin doğuştan olduklarını kabul etmelidirler, ki böylelikle ellerinin altında bir doğuştan ilkeler bolluğu durduğunu bulacaklardır. Çünkü insanların o düzgüleri doğuştan sayacakları aynı zemin, e.d. terimlerin ilk işitilme ve anlaşılmalarında onaylanmaları zemini üzerinde, ayrıca sayılara ilişkin birçok önermeyi de doğuştan olarak kabul etmeleri gerekir; ve böylece bir artı iki eşittir üç, iki artı iki eşittir dört, ve ilk işitme ve anlama üzerine herkesin onay verdiği buna benzer daha başka sayısal önermelerin bir çokluğu bu doğuştan belitler arasında yer almalıdır. Ne de bu yalnızca sayıların ve onların birçoğuna ilişkin olarak yapılan önermelerin bir ayrıcalığıdır; ama giderek doğal felsefe bile, ve tüm başka bilimler, anlaşılır anlaşılmaz onay ile karşılaşmaları kesin olan önermeler sunlarlar. ‘‘İki cisim aynı yerde olamaz’’ [önermesi] hiç kimsenin ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır,’’ ‘‘Ak kara değildir,’’ ‘‘Bir kare bir çember değildir,’’ ‘‘Sarılık tatlılık değildir’’ düzgülerinden daha fazla sarılmadığı bir gerçekliktir. Buna, ve en azından değişik düşüncelerini taşıdığımız buna benzer milyonlarca başka önermeye herkes ilk işitmede, ve adların neyin temsil ettiklerini bilmede, kendi kafasında zorunlu olarak onay vermelidir. Eğer bu insanlar kendi kurallarına bağlı kalacaklarsa, ve terimleri ilk işitmede ve anlamada onaylamayı bir doğuştanlık belirtisi olarak alacaklarsa, yalnızca insanların taşıdıkları değişik düşünceler denli çok sayıda doğuştan önermeye izin vermekle kalmamalı, ama insanların ayrı düşüncelerin bir başkası açısından yadsındıkları önermeler yapabildikleri denli çok sayıda doğuştan önermeye izin vermelidirler. Çünkü ayrı bir düşünceyi bir başkası açısından yadsıyan her önerme terimlerin ilk işitilme ve anlaşılmasında hiç kuşkusuz tıpkı ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır’’ biçimindeki bu genel önerme gibi, ya da onun temeli olan ve ikisinden anlaması daha kolay olan ‘‘Aynı ayrı değildir’’ önermesi gibi onay bulacaktır; bu açıklama yoluyla, başka herhangi birinden söz etmesek bile, bu bir tür doğuştan önermelerden ordular bulacaklardır. Ama, hiçbir önerme kendilerine ilişkin olduğu düşünceler doğuştan olmadıkça doğuştan olamayacağı için, bu tüm renk, ses, tat beti vb. düşüncelerimizin doğuştan olduklarını varsaymak olacaktır, ki hiçbirşey us ve deneyime bundan daha aykırı olamaz. Terimlerin işitilmesi ve anlaşılması üzerine evrensel ve hazır onay, kabul ediyorum ki, bir kendiliğinden açıklık belirtisidir; bununla birlikte, doğuştan izlere değil, ama başka birşeye bağımlı kendiliğinden açıklık (daha sonra göstereceğimiz gibi,) hiç kimsenin henüz doğuştan olduklarını ileri sürecek denli aşırıya gitmediği çeşitli önermelere aittir.((107))
 18. If such an assent be a mark of innate, then ‘‘that one and two are equal to three, that sweetness is not bitterness,’’ and a thousand the like must be innate. In answer to this, I demand whether ready assent given to a proposition, upon first hearing an understanding the terms, be a certain mark of an innate principle? If it be not, such a general assent is in vain urged as a proof of them; if it be said that it is a mark of innate, they must then allow all such propositions to be innate which are generally assented to as soon as heard, whereby they will find themselves plentifully stored with innate principles. For upon the same ground, viz. of assent at first hearing and understanding the terms, that men would have those maxims pass for innate, they must also admit several propositions about numbers to be innate; and thus, that one and two are equal to four, and a multitude of other the like propositions in numbers, that everybody assents to at first hearing and understanding the terms, must have a place amongst these innate axioms. Nor is this the prerogative of numbers alone, and propositions made about several of them; but even natural philosophy, and all the other sciences, afford propositions which are sure to meet with assent as soon as they are understood. That ‘‘two bodies cannot be in the same place’’ is a truth that nobody any more sticks at than at these maxims, that ‘‘it is impossible for the same thing to be and not to be,’’ that ‘‘white is not black,’’ that ‘‘a square is not a circle,’’ that ‘‘bitterness is not sweetness.’’ These and a million of such other propositions, as many at least as we have distinct ideas of, every man in his wits, at first hearing, and knowing what the names stand for, must necessarily assent to. If these men will be true to their own rule, and have assent at first hearing and understanding the terms to be a mark of innate, they must allow not only as many innate propositions as men have distinct ideas, but as many as men can make propositions wherein different ideas are denied one of another. Since every proposition wherein one different idea is denied of another, will as certainly find assent at first hearing and understanding the terms as this general one, ‘‘It is impossible for the same thing to be and not to be,’’ or that which is the foundation of it, and is the easier understood of the two, ‘‘The same is not different’’; by which account they will have legions of innate propositions of this one sort, without mentioning any other. But since no proposition can be innate unless the ideas about which it is be innate, this will be to suppose all our ideas of colours, sounds, tastes, figure, &c., innate, than which there cannot be anything more opposite to reason and experience. Universal and ready assent upon hearing and understanding the terms is, I grant, a mark of self evidence; but self evidence, depending not on innate impressions but on something else, (as we shall show hereafter,) belongs to several propositions which nobody was yet so extravagant as to pretend to be innate.((107))
19. Böyle daha az genel önermeler bu evrensel düzgülerden önce bilinir. Ne de ilk işitilmede onaylanan o ‘‘Bir artı iki eşittir üç,’’ ‘‘Yeşil kırmızı değildir’’ gibi daha tikel kendiliğinden açık önermelerin doğuştan ilkeler olarak görülen o daha evrensel önermelerin sonuçları olarak kabul edildikleri söylensin; çünkü yalnızca anlakta neyin geçtiğini gözleme sıkıntısına girecek biri hiç kuşkusuz bunların ve benzeri daha az genel önermelerin o daha genel düzgüleri hiç bilmeyenler tarafından pekinlikle bilindiğini ve kararlılıkla onaylandığını bulacaktır; ve böylece, anlıkta (dedikleri gibi) ilk ilkelerden daha erken olmakla, ilk işitilmelerinde gösterilen onayı onlara borçlu olamazlar.
 19. Such less general propositions known before these universal maxims. Nor let it be said that those more particular self evident propositions, which are asserted to at first hearing, as that ‘‘one and two are equal to three,’’ that ‘‘green is not red,’’ &c., are received as the consequences of those more universal propositions which are looked on as innate principles; since any one, who will but take the pains to observe what passes in the understanding, will certainly find that these, and the like less general propositions, are certainly known, and firmly assented to by those who are utterly ignorant of those more general maxims; and so, being earlier in the mind than those (as they are called) first principles, cannot owe to them the assent wherewith they are received at first hearing.
20. ‘‘Bir artı bir eşittir iki, vb. ne genel ne de yararlıdır’’ [önermesi] yanıtlanıyor. Eğer bu ‘‘İki artı iki dört eder,’’ ‘‘Kırmızı mavi değildir’’ gibi önermelerin genel düzgüler olmadıkları, ne de herhangi bir büyük yararlarının olmadığı söylenirse, yanıtım bunun işitme ve anlama üzerine evrensel onay uslamlamasına ilgisiz olduğudur. Çünkü, eğer bu doğuştanlığın pekin belirtisi ise, işitilir işitilmez ve anlaşılır anlaşılmaz genel onay aldığı bulunabilen her önerme doğuştan bir önerme olarak kabul edilmelidir, tıpkı ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır’’ düzgüsü gibi, çünkü bu zeminde eşittirler. Ve daha genel olma ayrımına gelince, bu söz konusu düzgüyü doğuştan olmaktan daha da uzaklaştırır; çünkü o genel ve soyut düşünceler ilk ayrımsamalarımıza daha tikel kendiliğinden açık önermelerin düşüncelerinden daha yabancıdır; ve dolayısıyla gelişmekte olan anlak tarafından kabul edilip onaylanmaları daha uzun sürer. Ve bu büyütülmüş düzgülerin yararlığına gelince, bu belki de onu asıl yerinde daha tam olarak irdelediğimiz zaman genellikle düşünüldüğü denli büyük bulunmayacaktır.
 20. ‘‘One and one equal to Two, &c., not general nor useful,’’ answered. If it be said, that these propositions, viz. ‘‘two and two are equal to four,’’ ‘‘red is not blue,’’ &c., are not general maxims, nor of any great use, I answer, that makes nothing to the argument of universal assent upon hearing and understanding. For, if that be the certain mark of innate, whatever proposition can be found that receives a general assent as soon as heard and understood, that must be admitted for an innate proposition, as well as this maxim, ‘‘That it is impossible for the same thing to be and not to be,’’ they being upon this ground equal. And as to the difference of being more general, that makes this maxim more remote from being innate; those general and abstract ideas being more strangers to our first apprehensions than those of more particular self evident propositions; and therefore it is longer before they are admitted and assented to by the growing understanding. And as to the usefulness of these magnified maxims, that perhaps will not be found so great as it generally conceived, when it comes in its due place to be more fully considered.
21. Bu düzgülerin önerilinceye dek bir süre bilinmemeleri doğuştan olmadıklarını tanıtlar. Ama henüz ‘‘önermelere terimlerini ilk işitmede ve anlamada onay verme’’ ile işimizi bitirmedik. İlkin şuna dikkat etmek uygundur ki bu, doğuştan olduklarının bir belirtisi olmak yerine, tersinin bir tanıtıdır; çünkü başka şeyleri anlayan ve bilen birçok kimsenin bu ilkelerin bunlar onlara önerilinceye dek bilgisizi olduklarını ve birinin bu gerçeklikler ile onları başkalarından işitinceye dek tanışık olamayabileceğini varsayar. Çünkü, eğer doğuştan olmuş olsalardı, onay kazanabilmek için önerilmelerinin ne gereği olurdu, eğer doğal ve kökensel bir iz (eğer böyle birşey varsa) yoluyla anlakta olmakla, önceden bilinememeleri söz konusu olamayacaksa? Ya da onları önermek onları anlıkta doğanın yaptığından daha açık olarak mı basar? Eğer böyleyse, sonuç bir insanın böylece bunlar ona öğretildikten sonra onları önceden olduğundan daha iyi bildiği olacaktır. Bundan şu çıkacaktır ki, bu ilkeler bize başkalarının öğretmesi yoluyla doğanın onları basma yoluyla kılmış olduğundan daha açık kılınabilirler: ki doğuştan ilkeler görüşü ile pek bağdaşmayacaktır, ve onlara ancak çok az yetke verecektir; ama, tersine, onları, ileri sürüldüğü gibi, tüm başka bilgimizin temeli olmaya uygunsuz kılar. İnsanların bu kendiliğinden açık gerçekliklerin birçoğu ile ilkin onların önerilmeleri üzerine tanışıklık kazandıkları yadsınamaz: ama açıktır ki bu tanışıklığı kazanan herkes kendi içinde o zaman daha önce bilmediği ve bundan sonra hiç sorgulamadığı bir önermeyi bilmeye başladığını görür; ve gene de doğuştan olduğu için değil, ama o sözcüklerde kapsanan şeylerin doğasının irdelemesi, onlar üzerine nasıl ve ne zaman düşünecek olsa, onun başka türlü düşünmesine izin vermeyeceği için. Ve eğer terimleri ilk işitme ve anlama üzerine onay verilen herşey doğuştan bir ilke sayılacaksa, tikellerden genel bir kurala doğru kurulan her sağlam temelli gözlem doğuştan olmalıdır. Gene de herkesin değil ama ancak bilge kafaların bu gözlem üzerine ilk ışığı düşürdüğü ve onları genel önermelere indirgedikleri pekin olduğu zaman, [bu önermeler] doğuştan değildirler, ama tikel durumlar ile ön bir tanışıklıktan ve onlar üzerine düşünmeden toparlanırlar. Gözleyen insanlar bunları yaptığı zaman, gözlemeyen insanlar, bunlar onlara önerildiği zaman, onlara onaylarını geri çeviremezler.
 21. These maxims not being known sometimes till proposed, proves them not innate. But we have not yet done with ‘‘assenting to propositions at first hearing and understanding their terms.’’ It is fit we first take notice that this, instead of being a mark that they are innate, is a proof of the contrary; since it supposes that several, who understand and know other things, are ignorant of these principles till they are proposed to them; and that one may be unacquainted with these truths till he hears them from others. For, if they were innate, what need they be proposed in order to gaining assent, when, by being in the understanding, by a natural and original impression, (if there were any such,) they could not but be known before? Or doth the proposing them print them clearer in the mind than nature did? If so, then the consequence will be, that a man knows them better after he has been thus taught them than he did before. Whence it will follow that these principles may be made more evident to us by others’ teaching than nature has made them by impression: which will ill agree with the opinion of innate principles, and give but little authority to them; but, on the contrary, makes them unfit to be the foundations of all our other knowledge; as they are pretended to be. This cannot be denied, that men grow first acquainted with many of these self evident truths upon their being proposed: but it is clear that whosoever does so, finds in himself that he then begins to know a proposition, which he knew not before, and which from thenceforth he never questions; not because it was innate, but because the consideration of the nature of the things contained in those words would not suffer him to think otherwise, how, or whensoever he is brought to reflect on them. And if whatever is assented to at first hearing and understanding the terms must pass for an innate principle, every well grounded observation, drawn from particulars into a general rule, must be innate. When yet it is certain that not all, but only sagacious heads, light at first on these observations, and reduce them into general propositions: not innate, but collected from a preceding acquaintance and reflection on particular instances. These, when observing men have made them, unobserving men, when they are proposed to them, cannot refuse their assent to.
22. Önerilmeden önce örtük olarak bilinme anlığın onları anlama yeteneğinde olduğunu imler, ya da hiçbirşey imlemez. Eğer anlağın bu ilk işitme ediminden önce bu ilkelerin belirtik değil ama örtük bir bilgilerini taşıdığı söylense (‘‘onlar bilinmeden önce anlaktadır’’ diyecek olanların demeleri gerektiği gibi), anlakta örtük olarak basılı olan bir ilke ile anlığın böyle önermeleri anlamaya ve kararlılıkla onaylamaya yetenekli olduğundan başka birşey denmek isteniyorsa, bunu anlamak güç olacaktır. Ve böylece tüm matematiksel belgitlemeler de, tıpkı ilk ilkeler gibi, anlık üzerindeki doğuştan izler olarak kabul edilmelidir; ki korkarım bir önermeyi belgitlemeyi ona belitlendiği zaman onay vermekten daha güç bulanlar böyle olduğunu kabul etmeyeceklerdir. Ve çizdikleri tüm çizgelerin doğanın anlıkları üzerine kazımış olduğu doğuştan imlerin eşlemlerinden başka birşey olmadığına inanacak çok az matematikçi ortaya çıkacaktır.
 22. Implicitly known before proposing, signifies that the mind is capable of understanding them, or else signifies nothing. If it be said the understanding hath an implicit knowledge of these principles, but not an explicit, before this first hearing (as they must who will say that they are in the understanding before they are known), it will be hard to conceive what is meant by a principle imprinted on the understanding implicitly, unless it be this, that the mind is capable of understanding and assenting firmly to such propositions. And thus all mathematical demonstrations, as well as first principles, must be received as native impressions on the mind; which I fear they will scarce allow them to be, who find it harder to demonstrate a proposition than assent to it when demonstrated. And few mathematicians will be forward to believe, that all the diagrams they have drawn were but copies of those innate characters which nature had engraven upon their minds.
23. İlk işitme üzerine onay uslamlaması hiçbir ön öğretmenin olmaması gibi yanlış bir sayıltı üzerine dayanır. Korkarım, bizi insanların ilk işitmede kabul ettikleri düzgülerin bu yüzden doğuştan olduklarını düşünmeye inandırmak isteyen önceki uslamlamada bir başka zayıflık daha vardır; çünkü onlara öğretilmemiş olan, ve terimlerin salt bir açımlamasından ya da anlaşılmasından başka herhangi bir uslamlama ya da belgitlemeden aldıkları güç ile kabul etmedikleri önermelere onay verirler. Bunun altında bana göre şu aldanmaca yatıyor: insanlara hiçbirşeyin de novo [baştan] öğretilmemesi ve onların hiçbirşeyi böyle öğrenmemeleri gerekir; oysa gerçekte onlara önceden bilmedikleri birşey öğretilir ve bunu öğrenirler. Çünkü, ilkin, açıkça öyle terimleri ve imlemlerini öğrenmişlerdir ki, bunlardan hiç biri onlarla birlikte doğmuş değildir. Ama söz konusu kazanılmış bilginin tümü bu da değildir: önermenin ilişkin olduğu düşüncelerin kendileri onlarla birlikte doğmaz, tıpkı adları gibi; ama daha sonra edinilir. Öyle ki, ilk işitmede onay verilen tüm önermelerde önermenin terimleri, onların böyle düşünceleri temsil etmeleri, ve temsil ettikleri düşüncelerin kendileri, bunlardan hiç bir doğuştan olmadığı için, böyle önermelerde doğuştan olan neyin kaldığını bilmeyi çok isterim. Çünkü birinin bana terimlerinden ya da düşüncelerinden biri doğuştan olan o önermeyi göstermesini memnuniyetle karşılayacağım. Düşünceleri ve adları derece derece kazanır, birbirleri ile uygun bağlantılarını öğreniriz; ve sonra imlemlerini öğrendiğimiz terimlerde yapılan, ve biraraya getirildiklerinde düşüncelerimizde algılayabildiğimiz anlaşma ya da anlaşmamayı anlatan önermeleri ilk işitmede onaylarız: gerçi kendilerinde eşit ölçüde pekin ve açık olan, ama öylesine çabuk ya da kolayca kazanılmayan düşünceleri ilgilendiren başka önermeleri aynı zamanda hiçbir biçimde onaylayamasak da. Çünkü, gerçi bir çocuk ‘‘Bir elma ateş değildir’’ önermesini çabucak onaylasa da—çünkü alışıldık tanışıklık [familiar acquaintance] yoluyla anlığında o iki şeyin düşüncelerinin ayrı ayrı izlerini edinmiş, ve elma ve ateş adlarının onları temsil ettiğini öğrenmiştir—, gene de aynı çocuğun ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır’’ önermesine onay vermesi için belki de yılların geçmesi gerekecektir; çünkü, gerçi sözcükleri öğrenmek kolay olsa da, bunların imlemleri çocuğun ilgilendiği duyulur şeylere eklenen adların imlemlerinden daha büyük, kapsamlı ve soyut olduğu için, sağın anlamlarını öğrenmesi daha uzun sürer, ve temsil ettikleri o genel düşüncelerin anlığında oluşması açıkça daha uzun zamanı gerektirir. Bu olana dek, herhangi bir çocuğa böyle genel terimlerden yapılan bir önermeye onay verdirmek için boşuna uğraşacaksınız; ama o düşünceleri kazanır kazanmaz, ve adlarını öğrenir öğrenmez, önceden değinilen önermelerden birine olduğu gibi ötekine de atılarak yaklaşır: ve her ikisi de aynı nedenle; çünkü anlığında taşıdığı düşüncelerin, onları temsil eden sözcüklerin önermede birbirleri açısından doğrulandığını ya da yadsındığını bulmasına göre, anlaştıklarını ya da anlaşmadıklarını bulur. Ama eğer önermeler ona henüz anlığında taşımadığı düşünceleri temsil eden sözcüklerde sunulursa, bunlar kendilerinde ne denli açıkça doğru ya da yanlış olsalar da, onları ne onaylaması ne de onaylamaması söz konusudur, ama [onlar açısından] bilgisizdir. Çünkü sözcükler boş seslerden ve düşüncelerimizin imlerinden başka birşey olmadıkları için, taşıdığımız düşüncelere karşılık düştüklerinde onlara onay vermeden edemeyiz, ama daha ötesini de yapamayız. Ama bilginin anlıklarımıza hangi adımlar ve bilgi yolları ile geldiğini göstermek, ve çeşitli onay derecelerinin zeminlerini vermek aşağıdaki Söylemin işi olduğu için, burada o doğuştan ilkelerden koşku duymama yol açan nedenlerden biri olarak ona yalnızca dokunmuş olmak yeterli olabilir.
 23. The argument of assenting on first hearing, is upon a false supposition of no precedent teaching. There is, I fear, this further weakness in the foregoing argument, which would persuade us that therefore those maxims are to be thought innate, which men admit at first hearing; because they assent to propositions which they are not taught, nor do receive from the force of any argument or demonstration, but a bare explication or understanding of the terms. Under which there seems to me to lie this fallacy, that men are supposed not to be taught nor to learn anything de novo; when, in truth, they are taught, and do learn something they were ignorant of before. For, first, it is evident that they have learned the terms, and their signification, neither of which was born with them. But this is not all the acquired knowledge in the case: the ideas themselves, about which the proposition is, are not born with them, no more than their names, but got afterwards. So that in all propositions that are assented to at first hearing, the terms of the proposition, their standing for such ideas, and the ideas themselves that they stand for, being neither of them innate, I would fain know what there is remaining in such propositions that is innate. For I would gladly have any one name that proposition whose terms or ideas were either of them innate. We by degrees get ideas and names, and learn their appropriated connexion one with another; and then to propositions made in such terms, whose signification we have learnt, and wherein the agreement or disagreement we can perceive in our ideas when put together is expressed, we at first hearing assent; though to other propositions, in themselves as certain and evident, but which are concerning ideas not so soon or so easily got, we are at the same time no way capable of assenting. For, though a child quickly assent to this proposition, ‘‘That an apple is not fire,’’ when by familiar acquaintance he has got the ideas of those two different things distinctly imprinted on his mind, and has learnt that the names apple and fire stand for them, yet it will be some years after, perhaps, before the same child will assent to this proposition, ‘‘That it is impossible for the same thing to be and not to be’’; because that, though perhaps the words are as easy to be learnt, yet the signification of them being more large, comprehensive, and abstract than of the names annexed to those sensible things the child hath to do with, it is longer before he learns their precise meaning, and it requires more time plainly to form in his mind those general ideas they stand for. Till that be done, you will in vain endeavour to make any child assent to a proposition made up of such general terms; but as soon as ever he has got those ideas, and learned their names, he forwardly closes with the one as well as the other of the forementioned propositions: and with both for the same reason; viz. because he finds the ideas he has in his mind to agree or disagree, according as the words standing for them are affirmed or denied one of another in the proposition. But if propositions be brought to him in words which stand for ideas he has not yet in his mind, to such propositions, however evidently true or false in themselves, he affords neither assent nor dissent, but is ignorant. For words being but empty sounds, any further than they are signs of our ideas, we cannot but assent to them as they correspond to those ideas we have, but no further than that. But the showing by what steps and ways knowledge comes into our minds; and the grounds of several degrees of assent, being the business of the following Discourse, it may suffice to have only touched on it here, as one reason that made me doubt of those innate principle.
24. Doğuştan değil, çünkü evrensel olarak onay verilmez. Bu evrensel onay uslamlamasını bir vargıya ulaştırmak için, doğuştan ilkelerin bu savunucuları ile şu noktada anlaşıyorum: eğer bunlar doğuştansa, zorunlu olarak evrensel onay almaları gerekir. Çünkü bir gerçekliğin doğuştan olması ve gene de onay almaması bana gerçekliği bilen ve aynı zamanda onun bilgisizi olan bir insan denli anlaşılmaz geliyor. Ama o zaman, bu insanların kendi itiraflarına göre, bu ilkeler doğuştan olamazlar; çünkü terimleri anlamayanlar tarafından onaylanmazlar; ne de teimleri anlayıp ta o önermeleri hiçbir zaman işitmemiş ve düşünmemiş olanların büyük bir bölümü tarafından onaylanırlar; ki bu bölüm, sanırım, en azından insanlığın yarısıdır. Ama sayı çok daha az olacak olsaydı bile, evrensel onayı yoketmek için yeterli olurdu; ve böylelikle eğer yalnızca çocuklar onların bilgisizi olsalardı bile bu önermelerin doğuştan olmadıklarını gösterirdi.
 24. Not innate, because not universally assented to. To conclude this argument of universal consent, I agree with the defenders of innate principles,—that if they innate, they must needs have universal assent. For that a truth should be innate and yet not assented to, is to me as unintelligible as for a man to know a truth and be ignorant of it at the same time. But then, by these men’s own confession, they cannot be innate; since they are not assented to by those who understand not the terms; nor by a great part of those who understand not the terms; nor by a great part of those who do understand them, but have yet never heard nor thought of those propositions; which, I think, is at least one half of mankind. But were the number far less, it would be enough to destroy universal assent, and thereby show these propositions not to be innate, if children alone were ignorant of them.
25. Bu Düzgüler ilk bilinenler değildirler. Ama çocukların bizim için bilinmeyen düşüncelerinden çıkarak uslamlama yapmakla, ve anlaklarında geçenden çıkarak daha onlar bunu anlatmadan önce vargıda bulunmakla suçlanmamak için, bundan sonra bu iki genel önermenin çocukların anlıklarını ilk yakalayan gerçeklikler olmadıklarını, ne de tüm kazanılmış ve raslantısal kavramlara önsel olmadıklarını söylüyorum: ki, eğer doğuştan olmuş olsalardı, zorunlu olarak önsel olmaları gerekirdi. Bunu belirleyebilsek de belirleyemesek de, hiç kuşkusuz çocukların düşünmeye başladıkları ve söz ve eylemlerinin bize düşündükleri konusunda güvence verdiği bir zaman vardır. Öyleyse düşünceye, bilgiye, onaylamaya yetenekli oldukları zaman, doğanın basmış olduğu o kavramların—eğer böyle şeyler olmuş olsaydı—bilgisizi oldukları ussal olarak düşünülebilir mi? Herhangi bir ussallık görünüşü ile, onların izlenimleri dışarıdaki şeylerden algıladıkları, ve aynı zamanda doğanın kendisinin içeriye basmayı üstlenmiş olduğu o imlerin bilgisizi oldukları imgelenebilir mi? Raslantısal kavramları kazanıp onaylayabilirler mi, ve varlıkların asıl ilkelerine örülmüş ve orada silinmez imlerle basılmış kavramların tüm kazanılmış bilgilerinin ve gelecek uslamlamalarının temeli olduklarının bilgisizi olabilirler mi? Bu doğanın hiçbir amaç olmaksızın sıkıntılara girdiğini, ya da en azından çok kötü yazdığını düşünmek olacaktır; çünkü onun imleri başka şeyleri çok iyi gören gözler tarafından okunamayacaktır: ve ilk bilinmeyen, ve onlarsız başka birçok şeyin kuşkusuz bilgisinin edinilebileceği şeylerin gerçekliğin en açık bölümleri ve tüm bilgimizin temelleri sayılması çok uygunsuzdur. Çocuk hiç kuşkusuz onu besleyen bakıcının ne oynadığı kedi ne de korktuğu cadı olmadığını, geri çevirdiği yer elmasının ya da hardalın istediği elma ya da şeker olmadığını bilir; buna pekinlikle ve kuşkusuzca inanır; ama bilgisinin bu ve başka bölümlerini ‘‘Aynı şey için olmak ve olmamak olanaksızdır’’ ilkesi dolayısıyla öylesine kararlı olarak onayladığını söylecek biri var mıdır? Ya da çocuğun henüz başka pekçok başka gerçekliği bildiğinin açık olduğu bir yaşta o önermeye ilişkin herhangi bir kavram ya da anlayışı olduğunu? Çocukların bu genel soyut kurgulara biberonları ve çıngırakları ile katıldıklarını söyleyecek olanın belki de haklı olarak görüşü için o yaştaki birinden daha büyük bir tutku ve ateş ama daha az içtenlik ve gerçeklik taşıdığı düşünülebilir.
 25. These maxims not the first known. But that I may not be accused to argue from the thoughts of infants, which are unknown to us, and to conclude from what passes in their understandings before they express it, I say next that these two general propositions are not the truths that first possess the minds of children, nor are antecedent to all acquired and adventitious notions; which, if they were innate, they must needs be. Whether we can determine it or no, it matters not, there is certainly a time when children begin to think, and their words and actions do assure us that they do so. When therefore they are capable of thought, of knowledge, of assent, can it rationally be supposed they can be ignorant of those notions that nature has imprinted, were there any such? Can it be imagined, with any appearance of reason, that they perceive the impressions from things without, and be at the same time ignorant of those characters which nature itself has taken care to stamp within? Can they receive and assent to adventitious notions, and be ignorant of those which are supposed woven into the very principles of their being, and imprinted there in indelible characters, to be the foundation and guide of all their acquired knowledge and future reasonings? This would be to make nature take pain to no purpose; or at least to write very ill; since its characters could not be read by those eyes which saw other things very well: and those are very ill supposed the clearest parts of truth, and the foundations of all our knowledge, which are not first known, and without which the undoubted knowledge of several other things may be had. The child certainly knows, that the nurse that feeds it is neither the cat it plays with, nor the blackmoor it is afraid of: that the wormseed or mustard it refuses, is not the apple or sugar it cries for: this it is certainly and undoubtedly assured of: but will any one say, it is by virtue of this principle, ‘‘That it is impossible for the same things to be and not to be,’’ that it so firmly assents to these and other parts of its knowledge? Or that the child has any notion or apprehension of that proposition at an age, wherein yet, it is plain, it knows a great many other truths? He that will say, children join in these general abstract speculations with their sucking bottles and their rattles, may perhaps, with justice, be thought to have more passion and zeal for his opinion, but less sincerity and truth, than one of that age.
26. Ve böylece doğuştan değildirler. Öyleyse daha genel ve soyut düşüncelerin ve onları temsil eden adların kullanımına erişmiş yetişkin insanlara önerilir önerilmez sürekli ve hazır onay ile karşılaşan pekçok genel önerme olsa da, gene de bunlar herşeye karşın başka şeyleri bilen o narin yıllarda bulunmadıkları için, anlıklı kişilerin evrensel onayları üzerinde hak ileri süremezler, ve böyece hiçbir biçimde doğuştan sayılamazlar; çünkü doğuştan olan herhangi bir gerçekliğin (eğer böyle birşey olmuş olsaydı) en azından başka birşeyi bilen biri için bilinemez olması olanaksızdır. Çünkü, eğer bunlar doğuştan gerçeklikler iseler, doğuştan düşünceler olmalıdırlar, çünkü anlıkta üzerine hiçbir zaman düşünülmemiş birşey bir gerçeklik değildir. Böylelikle açıktır ki, eğer doğuştan gerçeklikler varsa, bunlar zorunlu olarak üzerine düşünülen ilk düşünce, görünen ilk düşünce olmalıdırlar.
 26. And so not innate. Though therefore there be several general propositions that meet with constant and ready assent, as soon as proposed to men grown up, who have attained the use of more general and abstract ideas, and names standing for them; yet they not being to be found in those of tender years, who nevertheless know other things, they cannot pretend to universal assent of intelligent persons, and so by no means can be supposed innate;—it being impossible that any truth which is innate (if there were any such) should be unknown, at least to any one who knows anything else. Since if they are innate truths, they must be innate thoughts: there being nothing a truth in the mind that it has never thought on. Whereby it is evident, if there be any innate truths, they must necessarily be the first of any thought on; the first that appear.
27. Doğuştan değildirler, çünkü doğuştan olanın kendini en açık gösterdiği yerde en az görünürler. Söylemlerini sürdürmekte olduğumuz genel düzgülerin çocuklar, budalalar ve insanlığın büyük bir bölümü tarafından bilinmemesini daha şimdiden yeterli olarak tanıtladık: böylelikle açıktır ki bunlar için evrensel bir onay söz konusu değildir, ne de genel izlenimlerdirler. Ama onda doğuştan olmalarına karşı şu daha öte uslamlama vardır: bu imler, eğer doğuştan ve kökensel izler olsalardı, henüz kendilerinde hiçbir ayak izlerini bulmadığımız kişilerde en ince ve en açık olarak görünürlerdi; ve bu benim görüşümde doğuştan olmadıkları konusunda güçlü bir önsanıdır, çünkü eğer doğuştan olsalardı kendilerini zorunlu olarak en büyük kuvvet ve dinçlik ile gösterecek oldukları kişilerde en az bilinirler. Çünkü çocuklar, budalalar, yabanıllar ve okur yazar olmayan insanlar tüm başkaları arasında alışkanlık tarafından ya da ödünç alınmış görüşler tarafından en az bozulmuş olanlar olduğu için, henüz öğrenim ve eğitim onların doğuştan düşüncelerini yeni kalıplara dökmediği için, ne de tepeden inme yabancı ve karmaşık öğretilerle doğanın oraya yazmış olduğu o ince imleri karıştırmadığı için, haklı olarak düşünülebilir ki, onların anlıklarında bu doğuştan kavramlar herkesin görüşüne oldukça açık olarak yatıyor olmalıdır, tıpkı çocukların düşüncelerinin kesinlikle yatıyor olması gibi. Pekala beklenebilir ki bu ilkeler doğal insanlar tarafından eksiksiz olarak biliniyor olmalıdır; ki ruh üzerine dolaysızca basılı oldukları için, (bu insanların sandıkları gibi,) bedenin yapı ya da örgenleri üzerine hiçbir bağımlılıkları olamaz, [ve] onlar ve ötekiler arasında kabul edilen biricik ayrım [budur]. Bu insanların ilkelerine göre, tüm bu doğuştan ışık ışınlarının (eğer böyle birşey olmuş olsaydı), hiçbir kısıtlamaları, hiçbir gizleme aygıtları olmayanlarda tam parlaklıkları içinde ışıyacakları, ve bizi orada oldukları konusunda hazzı sevmelerinden ve acıdan tiksinmelerinden daha fazla kuşku içinde bırakmayacakları düşünülecektir. Ama ne yazık ki, çocuklar, budalalar, yabanıllar ve kaba bilgisizler arasında bulunacak hangi genel düzgü vardır? Hangi evrensel bilgi ilkeleri? Bunların kavramları çok az ve dardır, yalnızca en çok ilgilendikleri ve duyuları üzerinde en sık ve en güçlü izlenimleri bırakmış olan nesnelerden ödünç alınmıştır. Bir çocuk bakıcısını ve beşiğini, ve derece derece biraz daha ileri yaşın oyuncaklarını bilir; ve genç bir yabanıl, belki de, kafasını kabilesinin tarzına göre sevgi ve avcılık ile doldurmuştur. Ama öğrenim görmemiş bir çocuktan, ya da ormanda yaşayan bir yabanıldan bu soyut düzgüleri ve ünlü bilimsel ilkeleri bekleyecek olan biri, korkarım, yanıldığını anlayacaktır. Bu tür genel önermelerden kızılderililerin kulübelerinde seyrek olarak söz edilir; çocukların düşüncelerinde bulunmaları ya da yabanılların anlıklarında herhangi bir izlerinin bulunması ise hiç söz konusu değildir. Bunlar o tür söyleşilere ya da ilme alışmış eğitimli uluslarda onların sık sık tartışmalara sahne olan okul ve akademilerinin dili ve işidir; çünkü bu düzgüler yapay uslamlamaya uygun ve kanı için yararlıdırlar, ama gerçekliğin bulunuşuna ya da bilginin ilerlemesine pek katkıları olmaz. Ama bilginin gelişimi için küçük ölçüde yararlarından genel olarak daha sonra [Bölüm] IV—vii’de söz edeceğim.
 27. Not innate, because they appear least where what is innate shows itself clearest. That the general maxims we are discoursing of are not known to children, idiots, and a great part of mankind, we have already sufficiently proved: whereby it is evident they have not an universal assent, nor are general impressions. But there is this further argument in it against their being innate: that these characters, if they were native and original impressions, should appear fairest and clearest in those persons in whom yet we find no footsteps of them; and it is, in my opinion, a strong presumption that they are not innate, since they are least known to those in whom, if they were innate, they must needs exert themselves with most force and vigour. For children, idiots, savages, and illiterate people, being of all others the least corrupted by custom, or borrowed opinions; learning and education having not cast their native thoughts into new moulds; nor by superinducing foreign and studied doctrines, confounded those fair characters nature had written there; one might reasonably imagine that in the their minds these innate notions should lie open fairly to every one’s view, as it is certain the thoughts of children do. It might very well be expected that these principles should be perfectly known to naturals; which being stamped immediately on the soul, (as these men suppose,) can have no dependence on the constitution or organs of the body, the only confessed difference between them and others. One would think, according to these men’s p