Modernizm
AZİZ YARDIMLI
1.Modernizm modernlik değil, ama modernliğin saltıklaştırılmasıdır. Bunun anlamı yeni olmanın herşey için ölçüt yapılması, ve herşeyin yeniliğin yargısı altına alınmasıdır. İstenen yeni olmaktır — güzel, iyi, gerçek olmak değil. Doğal bilinç Modernizmin bu kavramını düzeltmemeli, onu olmadığı ya da yalnızca bu bilincin sanısında olduğu şeye çevirmemelidir. Picasso "güzel" sanat yapmaz, Picasso'nun güzel sanat yaptığını düşünmemelidir. Bu Picasso'nun kendisinin de kabul etmeyeceği bir banallik olacaktır.
Modernizm, tek bir ilkeyi saltık yapan her analitik dünya-görüşü gibi, kendi diyalektiğinin, kendi Kavramında kapsanan nesnel çelişkinin yargısı altına düştüğünün blincinden yoksundur. Çünkü analitiktir. Tekil bir ilkeyi saltıklaştıran bakış açısı analitiktir, soyutlamacıdır, ve bu ilkeye yönelmesi mantıksal bir çıkarsamanın sonucu ya da bir istenç değil, ama öznel olumsal bir itki, herhangi bir dışsal özençtir. Ama her analitik konum gibi, analitik yenilikçilik de kendi diyalektiği gereği karşıtına döner, eskinin yüceltilmesi olur, çünkü yeni olan yeni kalmaz, eskir, salt yeni olduğu için eskidir. Modernizm Anlamın kaçışı denilen şeydir, çünkü onda dayanıklı hiçbirşey yoktur. Bu onun nihilizminin de zeminidir.
Modernizmin özünde dünyanın eskimiş olduğu ve temel olarak yeniden düşünülmesi gerektiği düşüncesi yatar. Burada önemli olan terim "yeni" sözcüğüdür, ama bu soyut "yeni"nin içeriği konusunda hiçbir belirlenim gelmez, çünkü belirlenim bir katılık olarak görünür ve "yeni" olma ile bağdaşmaz. Bu içeriksizlik ve belirlenimsizlik zemininde, modernist mantık giderek yirminci yüzyılın başlarında kurulan Bolşevik diktatörlüğe bile yalnızca bütünüyle yeni bir toplum modeli sunması zemininde baktı, moral kaygıların "yenilik" kavramını kısıtlamasına izin vermedi. Yine bu belirlenimsizlik ilkesi kendini modern fizikte kaosun, usdışının kuramcılığı olarak gösterir ve doğa fenomenlerinin nedenselliğini yadsır. Sanatta "her sabah yeni birşey" ilkesi gereği daha uyanıp kendine gelmeden yapıtını tamamlar. Felsefede benzer olarak bu bilimin tarihini reddeder, onu çeşitli öznel gerekçelerle baştan sona bir saçmalık olarak bir yana atar, ve kendisi kedine özgü usdışı almaşıklarını üretir. Modernizm Güzellik, Gerçeklik, Doğruluk gibi kaygıları antika olarak bir yana bırakır ve bilinç bu başıboşluk içinde kendini hiçbir belirlenime bağlamadan eyleme geçer.
Modernizm Sanatta yeni anlatım biçimleri aramak için "geçmiş" ile kökten bir kopuş yapar. Genel olarak nihilizmin duyumsanmaya başladığı 19'uncu yüzyıl sonlarından 20'nci yüzyıl ortalarına dek modernizm sanatta bir deneycilik dönemini açındırdı. Aşamalı olarak yazın, müzik ve resim alanlarında izlenimcilik, anlatımcılık, kübizm vb. gibi başlıklar altında Klasik Sanatsal ölçünlerden, anlam ve içerikten uzaklaşıldı ve sanatın araçlarının kendileri — çizgiler, renkler, araç ve gereçler — üzerinde yoğunlaşma başladı.
Modern olan modernist olan değildir. Modernizm yeni olmayı vurgular — ne pahasına olursa olsun. Buna göre estetik ölçütler gibi modern tine özgü Yararcılık bakış açıları da bir yana atılır ve düşünceden kopmuş bir duyusallık kendini kötü sonsuzluğu içinde açınıma bırakır. Bu ayrım dikkate alınmadığında, mimariden resme, müziğe, modern sanat yapıtları arasında modernist olmayan örnekler sık sık sık modernist olanlarla aynı sınıfa ait görülür.
)
