|
G.
W. F. Hegel Çeviri,
Notlar ve Çözümlemeler: Aziz Yardımlı 2000 |
G.
W. F. Hegel |
||
|
BİRİNCİ
BÖLÜM |
ERSTER TEIL Die Objektive Logik Vorrede
zur ersten Ausgabe |
||
|
Felsefi
düşünme yolunun yaklaşık yirmibeş yıldır aramızda uğradığı tam dönüşümün
ve tinin özbilincinin bu zaman döneminde kendi üzerine eriştiği daha
yüksek duruş noktasının şimdiye dek Mantığın
şekli üzerinde ancak çok az etkisi olmuştur. |
Die
völlige Umänderung, welche die philosophische Denkweise seit etwa fünfundzwanzig
Jahren unter uns erlitten, der höhere Standpunkt, den das Selbstbewußtsein
des Geistes in dieser Zeitperiode über sich erreicht hat, hat bisher noch
wenig Einfluß auf die Gestalt der Logik gehabt |
||
|
|
Dasjenige,
was vor diesem Zeitraum Metaphysik hieß, ist sozusagen mit Stumpf und
Stiel ausgerottet worden und aus der Reihe der Wissenschaften verschwunden |
||
| @Kant Felsefesi: Gerçeklik Kuruntudan
Başka Birşey Değildir.@Metafiziğin Ortadan Kalkması.Kant felsefesinin dışrak öğretisi — anlağın deneyimin ötesine geçmemesi gerektiği, yoksa bilgi yetisinin
kendi başına beynin kuruntularından
başka hiçbirşey doğurmayan kuramsal usa dönüşeceği kanısı — kurgul düşüncenin yadsınmasını bilimselliğin
kendisi adına aklayan bir girişimdi. Bu halksal öğreti modern eğitbilimin
şu çığlıkları ile desteklendi: Zamanın zorunluğu bakışların dolaysız gereksinime
çevrilmesini gerektirir, ve nasıl ki bilgi için deneyim birincil ise,
kamusal ve kişisel yaşamda beceri için de uygulama ve kılgısal eğitim
genel olarak özsel yanlardır, yalnızca onlar gereklidir, ve kuramsal kavrayış
ise giderek zararlıdır. — Böylece bilim ve sıradan anlak metafiziğin çöküşünü
sağlamak için birbirlerinin eline oynarken, eğitimli
ama metafizikten yoksun bir ulus gibi tuhaf bir görünüş ortaya çıktı
— tıpkı başka bakımlardan türlülük içinde bezenmesine karşın kutsalların
kutsalından yoksun bir tapınak gibi. — Bir zamanlar kurgul gizemlerin
ve güdümünde tuttuğu metafiziğin koruyucusu olan tanrıbilim duygular karşısında,
kılgısal ve halksal olan karşısında, ve bilgiç bir tarihselcilik karşısında
bu bilimden vazgeçmiştir. Bu değişime uygun olarak, halkları tarafından
kurban edilen ve bengi olanın düşünülmesinin ve yalnızca ona adanan bir
yaşamın sürdürülmesi gibi bir amaçla — herhangi bir yarar uğruna değil
ama kutluluk uğruna — bu dünyadan sürülen o yalnız ruhlar yeryüzünden yitmiştir — bir
yitiş ki, bir başka bağlamda özsel olarak daha önce sözü edilen olayla
bir olarak görülebilir. — Öyle ki, bu karanlığın dağılmasının, kendi içine
dönmüş tinin kendi kendisi ile renksiz uğraşının sonlanmasının ardından
varoluş çiçeklerin parlak dünyasına dönüşmüş gibi göründü — ve bilindiği
gibi hiçbir çiçek siyah değildir. |
Die
exoterische Lehre der Kantischen Philosophie — daß der Verstand die
Erfahrung nicht überfliegen dürfe, sonst werde das Erkenntnisvermögen
theoretische Vernunft, welche für sich nichts als Hirngespinste
gebäre — hat es von der wissenschaftlichen Seite gerechtfertigt, dem spekulativen
Denken zu entsagen |
||
| @Mantığın Yararı Ve Genel Eğitimdeki
Yeri.Mantık için işler metafizik
durumunda olduğu gibi bütünüyle kötü gitmedi. Mantığın yararlığının ve
böylece amacının insanın onunla düşünmeyi
öğrenmesi olarak görülmesi — sanki insan ilkin anatomi ve fizyoloji
çalıştıktan sonra sindirimi ve yürümeyi öğrenecekmiş gibi — , bu önyargı
çoktandır yitmiştir, ve kılgısalın tini hiç kuşkusuz mantık için kardeşi
için olduğundan daha iyi bir yazgı düşünmüyordu. Buna karşın, ve belki
de belli bir biçimsel yarar uğruna, ona bilimler arasında bir yer ayrıldı,
ve giderek genel eğitim konularından biri olarak sürdürüldü. @Mantık Bilimine (Organon) Skolastik
Metafiziğin Katkısı Onu Bozmak Oldu.Bu talih gene de yalnızca dışsal yazgıyı ilgilendirir,
çünkü uzun süreli bir geleneğin kalıtı olan şekli ve içeriği aynı kalmıştır,
üstelik bu elden ele aktarmalar sürecinde sürekli olarak inceltilmiş ve
zayıflatılmış olmasına karşın; edimsel yaşamda olduğundan daha az olmamak
üzere bilimlerde de doğan yeni tinin henüz mantıkta hiçbir izi yoktur.
Ama tinin tözsel biçimi kendini şekillendirdikten sonra, önceki ekinin
biçimlerini saklama istekleri bütünüyle boşa çıkar; bunlar daha şimdiden
köklerinde yaratılan tomurcuklar tarafından yerlerinden atılan solmuş
yapraklar gibidirler. |
Ganz
so schlimm als der Metaphysik ist es der Logik nicht ergangen |
||
| Bilimselin
alanında bile evrensel değişimin bu gözardı
edilmesi yavaş yavaş ortadan kalkmaya başlamaktadır. Ayrımsanmasa
bile, yeni düşünceler giderek onlara karşı olanlar tarafından da öğrenilip
özümsenmektedir, ve onların kaynaklarına ve ilkelerine karşı nazlanmayı
ve onlara karşı çıkmayı sürdürüyorlarsa, gene de sonuçlarını kabul etmişler
ve etkilerine karşı direnmeyi başaramamışlardır; sürekli olarak anlamsızlaşan
olumsuz davranışlarına olumlu bir önem ve bir içerik verebilmelerinin
biricik yolu yeni düşünme biçimleri ile geçinmek olmuştur. |
Mit
dem Ignorieren der allgemeinen Veränderung fängt es nachgerade
an, auch im Wissenschaftlichen auszugehen |
||
| Öte
yandan yeni bir yaratıcılığı başlatan mayalanma zamanı geçip gitmiş gibi
görünmektedir. İlk görüngüsünde böyle bir yaratıcılık genellikle önceki
ilkenin yaygın dizgeselleştirilmesine karşı fanatik bir düşmanlık gösterir;
bir yandan kendini tikelin uzamında yitirme korkusu içinde iken, öte yandan
bilimsel gelişimin gerektirdiği emekten kaçınır ve böyle birşeyin gereksinimi
içinde ilkin boş bir biçimselciliğe sarılır. Gerecin işlenmesi ve geliştirilmesi
için istem şimdi daha da iveğenleşir. Bir evrenin eğitiminde de tıpkı
bir bireyin eğitiminde olduğu gibi bir dönem vardır ki, öncelikle ilkenin
açınmamış yeğinliği içinde kazanılması ve ileri sürülmesi ile ilgilenir.
Ama daha yüksek istem onun bilimselleştirilmesi ile ilgilidir. |
Von
der andern Seite scheint die Zeit der Gärung, mit der eine neue Schöpfung
beginnt, vorbei zu sein |
||
@Mantık Bilimi: Gerçek Metafizik
Ya Da Arı Kurgul Felsefe.Şimdi
bilimin davası ve biçimi için bugüne dek başka bakımlardan ne yapılmış
olursa olsun, gerçek metafiziği ya da arı kurgul felsefeyi oluşturan Mantık
Bilimi şimdiye dek çok fazla gözardı edilmiştir. Bu bilim ve bakış açısı
ile daha tam olarak ne anladığımı Sunuş’ta
geçici olarak verdim. Bu bilime bir kez daha baştan başlamanın zorunluğu,
konunun doğasının kendisi ve onu yeniden kurma üstenimi için yararlı olabilecek
ön çalışmaların yokluğu haktanır yargıçlar tarafından dikkate alınabilir
— üstelik yıllarca süren bir çalışmanın bu girişime daha büyük bir eksiksizlik
vermeyi başaramamış olmasına karşın. @Yeni Bir Felsefe
Kavramı?. — Özsel bakış açısı
şimdi gerekli olanın genel olarak bilimsel irdelemenin yeni bir kavramı
olduğudur. Felsefe, eğer bilim olacaksa, başka bir yerde belirttiğim gibi,1
yöntemini matematik gibi altgüdümlü bir bilimden ödünç alamaz, tıpkı iç
sezginin kesin inancaları ile doyum bulamayacak ya da dışsal derin-düşüncenin
zeminlerine dayalı uslamlamalardan yararlanamayacak olması gibi. @Bilimsel Bilgi,
Yöntem, İçerik.Tersine, kendini
bilimsel bilgide devindiren
şey yalnızca içeriğin doğası
olabilir, çünkü aynı zamanda ilkin içeriğin bu kendi yansımasıdır ki belirleniminin
kendisini koyar ve üretir.
|
Was
nun auch für die Sache und für die Form der Wissenschaft bereits in sonstiger
Rücksicht geschehen sein mag, — die logische Wissenschaft, welche die
eigentliche Metaphysik oder reine spekulative Philosophie ausmacht, hat
sich bisher noch sehr vernachlässigt gesehen
|
||
|
@Anlak (Analatik Yan): Olumsuz Us (Eytişim): Olumlu Us (Kurgul Yan). Anlak belirler ve belirlenimlere sarılır; Us olumsuz ve eytişimseldir, çünkü anlağın belirlenimlerini hiçliğe çözer; olumludur, çünkü evrenseli üretir ve onda tikeli kavrar. @Anlak, Us, Tin/Anlık.Tıpkı Anlağın genel olarak Ustan ayrı birşey olarak alınması gibi, genellikle eytişimsel Us ta olumlu Ustan ayrı birşey olarak alınır. Ama gerçekliği içinde Us Tin/Anlıktır ki, her ikisinden de, anlayan Ustan olduğu gibi uslamlayan Anlaktan da yüksektir. O olumsuz olandır, eytişimsel usun olduğu gibi anlağın da niteliğini oluşturur; yalını olumsuzlar, böylece anlağın belirli ayrımını koyar; onu da benzer olarak çözer, böylece eytişimseldir. Ama bu sonucun hiçliğinde kalmaz, tersine onda o denli de olumludur ve böylece ilkin yalın olmuş olanı yeniden kurmuş, ama kendi içinde somut olan bir evrensel olarak kurmuştur; bunun altına verili bir tikel alınmaz, ama o belirlemede ve bunun çözülmesinde tikel de daha şimdiden kendini belirlemiştir.
@Saltık Yöntem.Yalınlığında kendine belirliliğini ve bunda kendi ile eşitliğini veren ve böylelikle Kavramın içkin gelişimi olan bu ansal devim bilmenin Saltık Yöntemi ve aynı zamanda içeriğin kendisinin içkin ruhudur. |
Der
Verstand bestimmt und hält die Bestimmungen fest; die Vernunft
ist negativ und dialektisch, weil sie die Bestimmungen des Verstands
in nichts auflöst; sie ist positiv, weil sie das Allgemeine erzeugt
und das Besondere darin begreift |
||
| —
İleri sürüyorum ki, felsefe ancak bu kendi kendini yapılaştıran yolda
nesnel, tanıtlanmış bilim olmaya yeteneklidir. @Tinin Görüngübilimi Kurgul Yöntemin
Bilince Uygulanışıdır. — Tinin Görüngübilimi’de Bilinci bu yolda açımlamaya çalışmıştım.
Bilinç somut olarak Tindir, ve dahası dışsallığa düşmüş bilmedir; ama
bu nesnenin daha ileri devimi, tıpkı tüm doğal ve tinsel yaşamın gelişimi
gibi, Mantığın içeriğini oluşturan arı
özselliklerin doğası üzerine dayanır. Bilinç, kendini kendi yolunda
dolaysızlığından ve dışsal somutlaşmasından kurtaran görüngüsel Tin olarak,
arı bilme olur ki, o arı özselliklerin kendilerini kendilerinde ve kendileri
için oldukları gibi kendine nesne alır. Bunlar arı düşünceler, kendi özünü
düşünen tindirler. Öz-devimleri tinsel yaşamlarıdır ve onlar yoluyladır
ki bilim kendini oluşturur ve kendisi yalnızca onların açınımıdır. |
— Auf
diesem sich selbst konstruierenden Wege allein, behaupte ich, ist die
Philosophie fähig, objektive, demonstrierte Wissenschaft zu sein |
||
| @Tinin Görüngübilimi Ve Mantık Bilimi
Arasındaki İlişki.Böylelikle
Tinin Görüngübilimi adını verdiğim bilimin
Mantık ile ilişkisi de belirtilmiştir. Dışsal ilişkiye gelince, ‘‘Görüngübilim’’i
kapsayan Bilim Dizgesi’nin2
ilk bölümünü bir ikinci bölümün izlemesi kararlaştırılmıştı ve bu Mantığı
ve felsefenin iki olgusal bilimini, ‘‘Doğa Felsefesi’’ni ve ‘‘Tin Felsefesi’’ni
kapsayacak ve Bilim Dizgesi tamamlanmış olacaktı. Ama Mantığın kendisinin
gerektirdiği zorunlu genişleme beni bu bölümü özel olarak yayımlamaya
götürdü; bu böylece daha genişletilmiş bir tasarda ‘‘Tinin Görüngübilimi’’ni
izleyen ilk çalışmayı oluşturur. Daha sonra yukarıda sözü edilen iki olgusal
Felsefe Biliminin çalışmasını tamamlayacağım. — Mantığın bu birinci cildi
Birinci Kitap olarak Varlık Öğretisini kapsıyor; şimdiden baskıya verilen*[[‘şimdiden
baskıya verilen’: bu tümce parçası ikinci yayımda düşüldü]] İkinci Kitap birinci cildin ikinci parçası olarak Öz Öğretisini kapsıyor; ve ikinci cilt
ise Öznel Mantığı ya da Kavram Öğretisini kapsayacaktır.
|
|||
| 2Bamberg ve Würzburg, Göbhard, 1807. Bu başlık artık önümüzdeki Paskalyada basılacak olan ikinci yayımda bulunmayacak. Tümcenin ilersinde sözü edilen ve öteki felsefi bilimleri toplu olarak kapsayacak olan tasarlanmış ikinci bir bölüm yerine o günden bu yana Felsefi Bilimler Ansiklopedisi’ni çıkardım ve bunun üçüncü yayımı geçen yıl çıktı. [1831 yayımına not.] |
Nürnberg, den 22. März 1812
| 2Bamberg und Würzburg bei Göbhard 1807.) Dieser Titel wird der zweiten Ausgabe, die auf nächste Ostern erscheinen wird, nicht mehr beigegeben werden. — An die Stelle des im folgenden erwähnten Vorhabens eines zweiten Teils, der die sämtlichen anderen philosophischen Wissenschaften enthalten sollte, habe ich seitdem die Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften, voriges Jahr in der dritten Ausgabe, ans Licht treten lassen [Anm. 1831]. |