Isaac Newton

Ether Üzerine
(Parçalar)

 

 

(1686/1713/1725)

 

Doğal Felsefenin Matematiksel İlkeleri —
(Kitap 3, Evrenin Dizgesi, 1713’te yazılan ‘‘Genel Not’’tan pasaj)

Mathematical Principles of Natural Philosophy —
(General Scholium)

Ve şimdi tüm kaba cisimlere yayılan ve onlarda gizli yatan belli bir çok ince tin üzerine birşeyler ekleyebiliriz; ve bu tinin kuvveti ve eylemi yoluyla cisimlerin parçacıkları yakın uzaklıklarda birbirlerini çeker, ve eğer bitişikseler, birbirlerine tutunurlar; ve elektriksel cisimler komşu cisimcikleri çekerek olduğu gibi iterek de daha büyük uzaklıklara etkirler; ve ışık yayılır, yansıtılır, kırılır, saptırılır ve cisimleri ısıtır; ve tüm duyum uyarılır, ve hayvan bedenlerinin üyeleri istencin buyruğu üzerine, eş deyişle, bu tinin sinirlerin katı lifçikleri boyunca karşılıklı olarak dış duyu örgenlerinden beyne ve beyinden kaslara yayılan titreşimleri yoluyla devinirler. Ama bunlar birkaç sözcükle açıklanamayacak şeylerdir, ne de bu elektriksel ve esnek tinin işlemesini sağlayan yasaların doğru bir belirlenimi ve tanıtlaması için gereken yeterlikte deneylerimiz vardır.

And now we might add something concerning a certain most subtle spirit which pervades and lies hid in all gross bodies; by the force and action of which spirit the particles of bodies attract one another at near distances, and cohere, if contiguous; and electric bodies operate to greater distances, as well repelling as attracting the neighboring corpuscles; and light is emitted, reflected, refracted, inflected, and heats bodies; and all sensation is excited, and the members of animal bodies move at the command of the will, namely, by the vibrations of this spirit, mutually propagated along the solid filaments of the nerves, form the outward organs of sense to the brain, and from the brain into the muscles. But these are things that cannot be explained in few words, nor are we furnished with that sufficiency of experiments which is required to an accurate determination and demonstration of the laws by which this electric and elastic spirit operates.

Doğal Felsefenin Matematiksel İlkeleri — DEVİM BELİTLERİ, YA DA YASALARI — Not
Mathematical Principles of Natural Philosophy — AXIOMS, OR LAWS OF MOTION — Scholium
Ve aslında eğer o ağırlıklar eşit olmasalardı, direnç göstermeyen etherde yüzmekte olan bütün yeryüzü daha büyük ağırlığa boyun eğecek, ve, ondan geri çekilerek, sonsuza sürüklenecekti. And indeed if those weights were not equal, the whole earth floating in the nonresisting ether would give way to the greater weight, and, retiring from it, would be carried off in infinitum.

Doğal Felsefenin Matematiksel İlkeleri — KİTAP ÜÇ— Evrenin Dizgesi — YERÇEKİMİ ÜZERİNE — Önerme 6

Mathematical Principles of Natural Philosophy — BOOK THREE — The System of The World — ON GRAVITY — Proposition 6

SONURGU 2. Evrensel olarak, dünyanın çevresindeki tüm cisimler yerçekimi ile dünyaya doğru çekilirler; ve dünyanın özeğinden eşit uzaklıklarda tümünün ağırlıkları tek tek kapsadıkları özdeğin nicelikleri ile orantılıdır. Bu deneylerimizin erimi içersindeki tüm cisimlerin niteliğidir, ve dolayısıyla (3. Kurala göre) ne olursa olsun tüm cisimler için doğrulanacaktır. [Aristoteles Ve Descartes’ın Özdeksel Ether Kuramlarına Karşı:] Eğer ether, ya da herhangi bir başka cisim, ya bütünüyle yerçekiminden yoksun olsaydı ya da kendi özdek niceliği ile orantılı olarak daha az yerçekimi uygulasaydı, o zaman, Aristoteles, Descartes ve başkalarına göre onunla başka cisimler arasında yalnızca özdek biçiminden başka hiçbir ayrım olmadığı için, biçimden biçime bir ardışık değişim yoluyla, sonunda kendi özdek nicelikleri ile orantılı olarak en çok yerçekimi uygulayan cisimlerle aynı durumdaki bir cisme değişebilirdi; ve, öte yandan, en ağır cisimler, o cismin ilk biçimini kazanarak, derece derece yerçekimlerini yitirirlerdi. Ve buna göre ağırlıklar cisimlerin biçimlerine bağımlı olur, ve o biçimlerle birlikte değişebilirlerdi—önceki Sonurguda tanımlanmış olana aykırı olarak.

COR. II. Universally, all bodies about the earth gravitate toward the earth; and the weights of all, at equal distances from the earth’s center, are as the quantities of matter which they severally contain. This is the quality of all bodies within the reach of our experiments, and therefore (by Rule 3) to be affirmed of all bodies whatsoever. If the ether, or any other body, were either altogether void of gravity or were to gravitate less in proportion to its quantity of matter, then, because (according to Aristotle, Descartes, and others) there is no difference between that and other bodies but in mere form of matter, by a successive change from form to form, it might be changed at last into a body of the same condition with those which gravitate most in proportion to their quantity of matter; and, on the other hand, the heaviest bodies, acquiring the first form of that body, might by degrees quite lose their gravity. And therefore the weights would depend upon the forms of bodies and, with those forms, might be changed, contrary to what was proved in the preceding Corollary.
 

 

 

Bu Çeviri için (c) Aziz Yardımlı 2000