İdea Yayınevi / Bilimler ve Bilim Felsefesi
site haritası  
 

 


Bilim Felsefesi — 1

BİLİM KAVRAMI


Bilim Usun, Doğanın ve Tinin kavramlarının tanıtlanmış dizgesel bilgisidir. Doğa ve Tinin görgül (= uzaysal-zamansal) alanlar olmasına karşın, Us alanı arı kavramsaldır.

Nitelik, Nicelik, Özdek vb. gibi kavramlar değil ama belirli nitelik, belirli nicelik, belirli özdek vb. gözlemlenir. Görgücülüğe göre Nitelik vb. belirli deneyimlerden türetilir. Ussalcılığa göre Nitelik kavramı belirli-niteliklerin gözleminden türetilmez ama belirli-niteliklerin nitelikler olması nitelik kavramına bağlıdır. (Başka kavramlar için de benzer olarak.)

Tepe



Bilim Felsefesi — 2

BİLİMİN OLANAĞI


Bilinç tinseldir. Ya da bilincin içeriği duyumlar, duygular, düşüncelerden oluşur. Bilinç kendi kavramı gereği birşeyin bilincidir ya da kendisinden başka bir nesne ile ayrım içinde durur ve bu ayrım nedeniyle bilinç düzleminde bilgi olanaksız görünür. Tüm görgücülük türevleri (fenomenalizm, pozitivizm) bu düzlemde felsefe yaparlar ve özne-nesne düalizmini yenemezler. Öznenin ve nesnenin birliği olarak, ya da kavram ve realitenin birliği olarak Us düzlemi bilimin olanağıdır.

Duyumlar ve duygular ve düşünceler bireyseldir. Bilgi evrensel olmalıdır.

Tepe



Bilim Felsefesi — 3

BİLGİ VE BİLGİNİN GERECİ


Bilgi doğal bilincin tasarımsal içeriğinin kavramsal biçime yükseltilmesini gerektirir. Tekil olguların deneyiminden, algısından vb. evrensel kavramın türetilmesi denilen şey gerçekte tekil olgulara vb. evrensel kavramın yüklenmesidir. Bu nedenle bilgi a priori karakter taşır ve terim yalnızca kavramın deneyime önsel olduğunu anlatır. Bilimin gereci duyusal algılardan, deneyimlerden vb. yapılan tümevarımlar, sınıflandırmalar, ya da daha başka bağıntı biçimleridir. Bunlar özsel olarak kavramsal karakterde oldukları için kavram bağıntıları kavramın kendi düzleminde, ya da mantıksal olarak kurulmalıdır.

Bilinç gerçekliğin bilgisini istediği zaman kendi ikiciliğini bir yana bırakır, kavramın ve realitenin karşıtlığını ve özdeşliğini çıkış noktası olarak alır. Başka bir deyişle Us olarak davranır çünkü us kendini nesnellikte bulmayı isteyen düşüncedir. Us doğaya orada kendini bulmak için gider. Us salt tasarım ve dışsal dünya arasındaki bağdaşma olarak "doğruluğu" amaçlamaz. Us kavram ve realite arasındaki birlik olarak gerçekliği ister. Bilimin öğesi kavram ve nesnellik arasındaki birliktir. Kavram öznel olduğu denli de nesnel, ve realite nesnel olduğu denli de kavramsaldır.

Tepe



Bilim Felsefesi — 4

BİLGİ TÜRLERİ


Bilgi bir kavram sorunudur, deneyim sorunu değil. Kavram

Tepe



Bilim Felsefesi — 5

BİLGİ EVRENSELDİR


Bilgi niçin evrenseldir?

Tepe



Bilim Felsefesi — 6

BİLİMDEN KAÇIŞ


Tıpkı sanatlarda güzellikten, moral alanda erdem ve özgürlükten uzaklaşma eğiliminin olması gibi, görgül bilimlerde de bilimden kaçış eğilimi vardır. Einstein ilkin geometriyi çürütmeye çalışır. Hilbert yeni bir geometri yaratmaya çalışır. Newton mekanik biliminin Tanrının işine karışmak olduğunu düşünür. Niels Bohr belirlenimsizlik kuramını bilimin karşısına sürer. Pozitivistler ruhbilim, tarih gibi bilimlerin bilim olmadığını ileri sürer.

Tepe



Aziz Yardımlı / İdea Yayınevi / 2014